Aðalfundur í Steinbrá

Randi Samsonsen gjørdi ársins gávuprent

Sum áður fyriboðað verður aðalfundur í Steinbrá fríggjadagin 23.januar klokkan 16 í Steinprenti á Skálatrøð í Havn. Steinbrá er stuðulsfelag hjá Steinprenti - øll eru vælkomin at gerast limir í Steinbrá. Til ber at tekna seg sum lim hjá kassameistaranum, sum umsitur limalistan. Teldupostadressan er hjalmarsdottir.didriksen@gmail.com Steinbrá hevur konto í Norðoya Sparikassa 9865-1042496. Tá ársgjaldið er goldið, er kvittanin títt persónliga limaprógv. Vit viðmæla limunum at stovna fasta flyting. Tað er lættast fyri allar partar. Limagjaldið er 500 krónur um árið fyri einstaklingar og 2000 krónur fyri stovnar, feløg og fyritøkur. Hjartaliga vælkomin á aðalfund.

Vegna nevndina

Kinna Poulsen

Torbjørn Olsen sjeyti

Dansk version nederst

Listamaðurin, sum í dag fyllir sjeyti, skarar framúr sum málari ikki bara í Føroyum har hann býr, men eisini í Danmark, har fleiri av hansara høvuðsverkum hanga sum altartalvur í kirkjum ella portrettmyndir á almennum stovnum. Men óansæð í hvørjum landi Torbjørn Olsen hevði búleikast, hevði hann verið ein gudaborin málari. Tað fær ikki verið øðrvísi. Har sum fingrarnir hjá Torbirni halda uppat, vaksa penslar fram sum eitt slag av náttúrligum forleingilsi av málaranum óansæð um hann stendur framman fyri einum lørifti, einum litografiskum steini, einum akvarelpappíri ella um tað bara er onkur lítil kvittan ella ein serviettur, sum hann hevur funnið at tekna á. Torbjørn er gløggur, fittur og stuttligur maður, men tá mann er í vertsskapi saman við honum hendir tað seg ofta, at hann líkasum fjarar burtur úr veitslulagnum. Hyggur tú tá at honum, so situr hann tíðum og teknar. Tekningin er upphavið, men málaríið er hansara lív - tað er tað, hann ger.

Torbjørn Olsen er koloristur, men fyritreytin hjá litinum er eyðvitað ljósið, tað vita allir sannir koloristar so sum Ruth Smith og Claude Monet, ið bæði eru fyrimyndir hjá Torbirni. Hann fekk í 2014 Mentanarvirðisløn Landsins - uppibornan heiður fyri eitt lív í listini. At ljósið er ein høvuðsmotorur í hansara málningum er ein sannroynd, sum ikki bara merkist í hansara verkum, men sum ávirkar alla atmosferuna kring málaran, meðan hann arbeiðir. Eitt tíðarskeið sat undirritaða fyri Torbirni og varð portretterað. Eg sat nokk so leingi. Tað var um várið og ljósið skifti soleiðis sum tað ofta ger og hvørja ferð sólin kagaði fram og lýsti atelierrúmið upp, var tað sum setti hon ferð á eina villa prosess, sum gav málarínum eina at kalla turbokenda megi. Hetta hendir, tá ljósið rakar eygað hjá Torbjørn, ferðast út í hondina og floymir út á løriftið sum lýsandi penslastrok. Torbjørn málar tingini soleiðis sum hann sær tey og hevur fleiri ferðir nevnt henda myndevnisliga bundinskapin, at hann hevur tørv á at hava okkurt at mála eftir. Bert eitt eyga, men ikki eitt og hvørt eyga. Tí stórur munur er á myndamálinum hjá Torbirni og so tilvildarligum skrásetingum av veruleikanum soleiðis sum hann kann taka seg út í sínari gráu almindiligheit. Hann málar kanska tað, sum hann sær, men við einari heilt serligari, viðkvæmari ljós- og litkenslu. Meðan Torbjørn málar hevur hann fleiri penslar í gongd í senn við reyðum, gulum, bláum og svørtum, sum hann við jøvnum millumbilum trýstur ymsastaðni niður í palettina og hiðani beinleiðis á løriftið, har penslastrokini fjølgast flykrandi og løtt kring teknaðu skapini, ið eru fundamentið í málningunum. Arbeiðishátturin tykist ivaleysur, men er tað ikki. Als ikki. Hansara palett er eitt marglitt fjallalandslag av máling á einum stálvogni við hjólum, sum listamaðurin kann flyta eftir tørvi. Tað sær rokaligt út, men her er ordan í tingunum og í litblandinum – tað sæst hvussu túgvurnar av máling spakuliga skifta lit í ymiskum blandingum á palettini. Millum litfjøll og dalar standa ymsar krukkur og blikk, sum við tíðini grógva fast og gerast partar av litlandslagnum.

Sjálvt um fá munnu ivast í listaligu evnunum hjá Torbirni Olsen, sum eisini er sera vælumtóktur listamaður, hevur listaliga leiðin hjá honum ikki altíð verið sjálvsøgd ella løtt. Onkur andsøgn er millum hansara dugnaskap og hvussu tað hevur gingist honum í akademi- og savnshøpi og nú eru 23 ár liðin síðani hansara síðstu serframsýning í Listasavni Føroya. Tað er spell, tá hugsað verður um hansara positión í føroyskari samtíðarlist. Tað hevði verið framúr at upplivað eina stórfingna kurateraða framsýning við øllum hansara høvuðsverkum og við einari dagførdari bókarútgávu, sum kundi komið aftrat fínu donsku bókini, sum Bárður Jákupsson skrivaði í 2007, Torbjørn Olsen (Forlaget Atlantia).

Tíðin flytur seg alla tíðina. Hesa øldina hava guddómlig málara- og teknievni neyvan verið tað, sum hevur fingið størstan ans í globalu samtíðarlistini eins og modelmyndir kunnu tykjast altmodisch sum okkurt frá áðrenn metoo. Men framman fyri góðu verkunum hjá Torbirni Olsen hvørvur tíðin – um eitt slítur og annað brýtur fara hesi verk at standa eftir, tá vit ikki eru her meira. Hjartaliga til lukku við sjeyti ára degnum góði Torbjørn.

 Kinna Poulsen

Farvens mester fylder halvfjerds

Kunstneren, der i dag fylder halvfjerds, udmærker sig som maler ikke kun på Færøerne, hvor han bor, men også i Danmark, hvor mange af hans mesterværker hænger som altertavler i kirker eller som portrætter i offentlige institutioner. Men uanset hvilket land Torbjørn Olsen havde boet i, ville han have været maler. Det kan ikke være anderledes. Hvor Torbjørns fingre holder op, vokser der pensler ud som en slags naturlig forlængelse af hans fysiognomi og det uanset om han står foran et lærred i sit atelier, en litografisk sten i Steinprent eller om det bare er en lille kvittering eller en serviet, han har fundet at tegne på. Torbjørn er en intelligent og morsom, men når man er til festlige lejligheder sammen med ham sker det også, at han ligesom forsvinder og ikke længere tager del i samtalen. Hvis man kigger efter sidder han midt i festen og tegner. Tegningen er oprindelsen, men maleriet er hans liv - det er det, han gør.

Torbjørn Olsen er farvens mester, men forudsætningen for farve er som bekendt lys, hvilket alle sande koloristerne som Ruth Smith og Claude Monet er klar over – de er begge kunstnere, hvis værk Torbjør beundrer. I 2014 modtog han Mentanarvirðisløn Landsins, der er den største kulturpris på Færøerne - en velfortjent hæder for et helt liv i kunstens tjeneste. At lys er hovedmotoren i hans malerier, er en kendsgerning, der ikke kun mærkes i hans værker, men som påvirker hele atmosfæren omkring maleren, mens han arbejder. I et stykke tid sad undertegnede foran Torbjørn og blev portrætteret. Det tog sin tid, for der var megen tvivl. Det var forår, og lyset ændrede sig, som det ofte gør, og hver gang solen stod op og oplyste atelierrummet, var det noget, der satte en vild proces i gang, der gav maleriet en turboladet kraft. Dette sker, når lyset i motivet rammer Torbjørns øje, vandrer ud i hans hånd og flyder ud på overfladen med lysende penselstrøg.

Torbjørn maler tingene, som han ser dem, og har gentagne gange nævnt denne forudsætning, at han har brug for at have noget at male efter. Kun ét øje, men ikke ethvert øje. Fordi der er stor forskel på Torbjørns visuelle sprog og tilfældig registrering af virkeligheden, som den kan tage sig selv ud i sin grå almindelighed. Han maler måske det, han ser, men med en helt særlig, følsomhed over for for lys og farve. Mens Torbjørn maler, har han flere pensler i gang på én gang med rød, gul, blå og sort, som han med jævne mellemrum presser ned i paletten og derfra direkte til lærredet, hvor penselstrøgene formerer sig flagrende og let omkring de tegnede fundamenter i malerierne. Arbejdsmetoden virker spontan og uden tvivl, men det er den ikke. Slet ikke. Den er fyldt med hårdt arbejde, håb og mange momenter af dyb håbløshed, når han vejer sit arbejde og finder det for let.

Hans palet er som et eventyr af et flerfarvet bjerglandskab af maling på en stålvogn med hjul, som kunstneren kan flytte efter behov. Det ser rodet ud, men der er orden i tingene og i farveblandingen – man kan se, hvordan de små og større bunker maling langsomt skifter farve i forskellige blandinger på paletten. Mellem de farverige bjerge og dale står forskellige krukker og dåser, som med tiden vokser fast og bliver en del af det farverige landskab.

Torbjørn Olsen er en meget virksom og elsket billedkunstner. Selvom de færreste vil tvivle på Torbjørn Olsens kunstneriske evner, har hans kunstneriske vej ikke altid været indlysende eller let. Der er en vis modsætning mellem hans evner og hvordan det er gået i det akademiske og museumsmæssige miljø, og nu er der gået 23 år siden hans sidste soloudstilling på Listasavn Føroya, hvor man nu er i gang med en tiltrængt renovering. Når den engang er færdig kunne det ære på tide med en stor kurateret udstilling med alle Torbjørn Olsens hovedværker og med en opdateret bogudgave, som kunne føjes til den fine danske monografi, som Bárður Jákupsson skrev i 2007, Torbjørn Olsen (Forlaget Atlantia).

Tiden står ikke stille og i dette århundrede har ekvilibristiske tegne- og maleevner ikke været i front inden for den globale samtidskunst ligesom modelmalerier har en altmodisch præg ikke mindst efter Metoo. Men foran Torbjørn Olsens gode værker er det ikke desto mindre som om selve tiden forsvinder og mon ikke disse værker vil blive stående, når vi ikke længere er her. Tillykke med din 70-års fødselsdag, kære Torbjørn.

Kinna Poulsen

Hvøll Ullarljóð

Tey, sum tosa við ull í munninum verða vanliga ikki hildin at vera tey mest áhugaverdu at lurta eftir. Máliskan verður tíðum nýtt um ógreiða ella ódjarva talu, men sjálvt um nýggja yrkingasavnið eftir Jóanes Nielsen er rættiliga ullint og harvið ikki larmar so nógv, er dirvið framvegis tað sama til at siga tingini bart út sum vit hava upplivað tað áður í útgávum frá sjálvsútnevnda køstaprofetinum yviri við Strond.

Yrkingasavnið Ullarljóð kom annars merkiliga stillisliga at kalla ljóðleyst og fullkomiliga fyriuttan hornorkestur og annan fagnað út á Bókadøgum í Norðurlandahúsinum. Tað var mestsum av tilvild, at eg varnaðist Jóanes Nielsen mitt í øllum bókasølurokanum í forhøllini í Norðurlandahúsinum, har edeligi yrkjarin mest sum ógáaður sat við einum lítlum bunka av bókum, ið vóru so smáar og smalar, at tær máttu vera yrkingasøvn – tað roknaði eg meg fram til alt meðan eg hevði ilt við at trúgva mínum egnu eygum –  hevði ikki hoyrt eitt kis um nakað nýtt savn frá Jóanesi Nielsen og er hann ikki tað nærmasta, vit koma uppá eitt núlivandi tjóðarskald? Eg kvikaði mær yvir og keypti mær savnið, sum eg fekk signerað við ullarkvøðu.

Jóanes Nielsen er ein av okkara mest lisnu og vælumtóktu høvundum og ein av teimum heilt fáu, sum hevur megnað at skriva yrkingasøvn, ið verða útseld. Fleiri orsøkir eru til hetta m.a. ein skriviháttur, sum kann vera óvanliga beinleiðis og bersøgin - eisini um ymiskt, vit vanliga ikki hava tikið uppá tungu, samstundis sum hann dugir at finna uppá orðingar, ið umframt at hava holdsligt jørðildi og poetiskt flog, fáa okkurt fram, sum ikki er sagt áður.

Í 2014 kom ein samlað útgáva av teimum tá níggju yrkingasøvnunum og við hesi føru bók í hendi er lætt at síggja hví yrkjarin er so væl dámdur. Summar av yrkingunum eru sum góðar skaldsøgur, har tú í reglunum hómar eina heila tilveru. Eitt er, at tað, hann skrivar situr væl, men tað tykist eisini altíð relevant og áhugavert at lesa óansæð um evnið er arbeiðarastrev, lívið sum fiskimaður, stættarsamfelagið, kærleiki og upp í lógvan av halleluja, tjóðskaparkensla, gerandisdagar, at liva og at skriva, Guð og Rolling Stones ella at taka mánalýsi í álvara. Hesar yrkingar lata seg eisini væl endurlesa í 2026 - eisini tær politisku, samfelagskritisku. Umframt yrkingar fevnir samlaða verkið hjá Jóanesi Nielsen um stuttsøgur, skaldsøgur, sjónleikir, greinasøvn – hann tekur javnan kjansin sum røðari og er sostatt ikki á nakran hátt listafólkið í fílabeinstorninum langt uppi yvir veruleikanum. Hann hevur bæði beinini plantaði á jørðini í samfelagnum, hann er partur av sum ein typiskur Havnamaður; hálvur Sumbingur og heilur sosialist.

Sambært yvirlitinum í nýggju bókini er Ullarljóð 27. útgávan hjá Jóanes Nielsen. Í hesi bók eru 80 síður við nítjan yrkingum, ið snúgva seg um at vera menniskja á jørðini nú og fyrr. Og samstundis sum samtíðin illitt av aggressiónum og grammleika trýstir seg fram millum reglurnar, kenna vit aftur yrkjaraegið, sum er farið at eldast og líta aftureftir. Eftir fyrsta gjøgnumlestur kemur mær til hugs, at nú er Jóanes Nielsen eisini farin autofiktiva leið. Tí yrkjaraegið minnir á so mangan hátt um skaldið, ið eftir øllum at døma miðsavnar seg um síni skyldfólk, tær vónir og vónbrot, sum koma fyri í samfelagsliga grundbygnaðinum, sum familjan er og hevur verið og tað nógva, sum ikki rúmast í gomlum ímyndum um hvat ein familja er og skal vera. Her er óynsktur graviditetur og harðskapur í parlagi, duldur samkyndleiki og eitt av somu orsøk ólukkuligt hjúnarlag, men vit lesa eisini um eitt eydnuríkt samkynt hjúnarlag millum systrina og eina norska kvinnu.

At byrja við lesi eg savnið sum var tað sjálvsævisøguligt og hugsi um hvørt hetta man vera fyrstu ferð í føroyskum bókmentum, at ein yrkjari “outar” pápa sín við at avdúka, at hann var samkyndur. Seinni varnist eg allar teir mongu upplýsingarnar í bókini, sum ikki samsvara við veruleikan, eitt nú heitið á fyrsta yrkingasavninum hjá yrkjaranum, sum í veruleikanum var Trettandi mánaðin, men sum sambært Ullarljóðum er Náttarinnar síðugøtur. Navnið á dóttrini er heldur ikki rætt og so er spurningurin um avdúkingin av faðirliga skápsbøssanum heldur ikki er eftirfarandi ella um allar tær kreativu uppfinningarnar og frávikini frá veruleikanum bara skulu minna lesaran á poetiska sannleikavirðið, sum jú altíð hevur størri týdning enn tað, sum tilvildarligar gølusøgur leggja upp til. Søgan um mammuna og hennara óútpakkaðu bindimaskinu gevur okkum í øllum førum eitt sera autentiskt portrett av eini megnarkvinnu, sum livdi eina óforloysta tilveru saman við einum samkyndum manni. Eisini í hesum sambandi er hetta at stoppa hosur av týdningi. Fyrstu ferð yrkjaraegið fer til skips fær hann sum siður er stoppinál og garn við frá mammuni og fær tá løgnu ráðini frá pápanum um ikki at stoppa hosur meðan bygdamenn síggja. Hann skilir ikki samanhangin fyrr enn nógv seinni, tá hann hoyrir frá mostrini, at pápin “plagdi at stoppa hosur fyri menn tey árini hann sigldi/ at lønin hann kravdi/ var at blíva fleygaður afturi í skorsteinsrúminum”.

Sjálvsævisøguligt ella ei, so ivast vit ikki eina løtu í sannleikavirðinum í lýsingini av einum sjómanni, sum onkra løtu umborð á skipi útlivir sín samkynda samleika, ið verður hildin niðri, meðan hann er heima hjá konu og børnum. Hetta sama falska ektaskápið hevur verið og er framvegis til stóra sorg hjá so mongum, ið royna at broyta seg sjálvi fyri at passa inn í ein homofobiskan heim. Eitt eksistentielt ódnartak, sum er dømt til at miseydnast í øllum førum við hús – tey, sum tú býrt saman við, kenna teg. Tað besta við hesari frásøgnini er kortini nuansurnar og kærleikin, sum framvegis er har til bæði foreldrini. Tað er soleiðis tilveran er, tað er soleiðis menniskjað er. Veikt og fult av kærleika og vøkrum lýtum. Vit eru menniskju, ikki maskinur. Einastaðni kemur yrkjaraegið til ta niðurstøðu, at:

 

“Vit eru av tí ættarliði

ið tignarlækkaðu hjartað til eina pumpu

rationalistar tøldir av vísindunum

mistu burtur spurningameingi

og gjørdu pillaraglasið til svarið uppá andans trega.

Vit gloymdu púrasta at hjartað er sjálvlekjandi

at okkara innara apotek byrjar at framleiða heilivág

júst tá sálarsmeitin súrgar kropsvæturnar.

Lívsseiggið krøkir seg í nervarnar

ferjar evolutiónstreytað byggitilfar inn í hjartakømrini

elasmáar skuffur og lúkur ríkja á særdum hongslum

angi úr sálarinnar blómuteigum

verður rikin inn í blóðæðraskipanina

millum rivjabeinsrimar kveikjast ljós

hjartað

rúmdarinnar eiggiligasta trumma

dukar tindrandi stjørnur fram í vónrík eygu.”

 

Lesið yrkingina í síni heild í bókini Ullarljóð s.66-74

Kinna Poulsen

Gott nýggjár

Dagarnir millum jól og nýggjár býðst høvið at skoða aftur á tað farna og at hugsa um tað komandi. Hetta brátt farna var eitt ár við stórum mótsetningum – við ósemjum um stórt og smátt, men eisini við gleði, fagnaði, stórum listaligum upplivingum og virðislønum í hópatali. Tann størsta sensatiónin hendi, tá Vónbjørt Vang vann okkum Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri bók sína Svørt Orkidé – 39 ár eru liðin síðan Føroyar seinast vunnu hesa virðisløn, tá Rói Patursson fekk hana fyri yrkingasavnið Líkasum. Sensatiónin var dupult, tí vit vunnu eisini Filmsvirðisløn Norðurlandaráðsins fyri filmin hjá Sakarisi Stórá, Seinasta paradís á jørð. Harumframt fekk nýggja matstovan hjá Pól Andriasi Ziska tvær michelinstjørnur í einum og Teitur fekk mentanarvirðisløn frá danska Wilhelm Hansen grunninum. Maria Winther Olsen vann við filminum Vælkomin heim virðisløn fyri besta heimildarfilmin í Ekko Shortlist Awards 2025. Randi Samsonsen fekk Aica virðisløn fyri verkætlan sína á Trapholt, Things Matter og eg ivist ikki í, at fleiri mentanarvirðislønir eru latnar føroyingum - tað er heilt ótrúliga flott. Til lukku øll somul.

Við 2025 eru vit komin ein fjórðing inn í 21.øld, sum vit tessvegna skuldu kent nokk so væl og havt álit á, men henda øldin er ikki so at fáast við og er hetta seinasta árið farin at skikka sær heilt illa, nú gamlir vinir eru farnir at tíggja sær sum autokratisk og nýkolonialistisk bølmenni, meðan aldargamla stríðið í bíbliulandinum, sum einaferð var líka langt burturi sum tað var óskiljandi, elvir til djúpa ósemju millum føroyingar. Tað var ikki gamalt, men yvirhøvur sæst eitt ávíst lyndi til polarisering, politiskt og økonomiskt, millum ættarlið, millum landafrøðilig øki, ideologiskt og sum altíð, tá eitt valskeið nærkast sínum enda ynskja mong, at andstøðan fer á brúnna. Føroyskur mentalitetur verður javnan samanborin við stevið í føroyska dansinum, har farið verður tvey stig fram og eitt aftur og hetta íbygda himprið – so strævið tað til tíðir kann tykjast – tálmar okkum í øllum lutum – eisini í mistøkum. Ein politisk høgrasnúning kann á so mangan hátt sýnast opportun í løtuni í tráð við altjóða rák og kanska verður alt betur, tá fólkaflokkurin aftur ræður fyri borgum ella tað tykjast mong halda – eisini javnaðar- og tjóðveldisveljarar, ið hetta árið hava verið serliga íðin at finnast at sínum egnu politikarum fyri vantandi politiska og sosiala slagkraft. Sambært eini veljarakanning fyri jól hava fleiri í hyggju at lata eini komandi høgrasamgongu sína atkvøðu. Tey hugsa eftir øllum at døma sína atkvøðu sum eitt slag av kritiskum kapitali, ið kann brúkast at revsa egnan flokk við og hava møguliga ikki varnast, at valskipanin er nógv meira einføld, tí atkvøður tú ikki fyri flokkinum, sum stendur fyri tínum hugsjónum, ja so atkvøður tú ímóti egnari sannføring.

Leiklist á fíggjárlógina

Ein sjáldsom útlutan hendi beint fyri jól, tá tríggir fríyrkisleiklistabólkar fingu tilsamans krónur 1.200.000 kr. Talan er um Leikhús Skift, Tvazz og Teatur Grugg, ið hervið eru á fíggjarlógini. Tó, at avgerðin á ein hátt er søgulig, er hetta ikki fyrsta dømi um beinleiðis listastuðul t.d. á tónleikaøkinum, har ein bólkur sum Aldubáran fær fasta upphædd. Øll eru ikki samd um hvørt hetta er røtt mannagongd, eitt nú tóktist Rønn Eliasen, forkvinna í Leiklistaráðnum ónøgd í samrøðu við útvarpið. Armslongdarreglan hevur eysýndan týdning, men møguliga kann hetta slagið av útlutan – um hon verður framd við fakligum atliti og við denti á yrkislist – gerast eitt áhugavert ískoyti til okkara listastuðulskipan, sum kann ríka yrkisleiklistaøkið. Eingin kann ivast í, at nevndu leiklistabólkar umframt Det Ferösche Compagnie hava staðið fyri nøkrum av teimum mest spennandi føroysku leiklistaverkætlanunum í hesari øldini. Hesar framførslur hava havt sera stóran týdning – eisini at leikirnir ofta ferðast kring landið - tað eiga vit at gera í størri mun við hinum listasløgunum eisini.

 

Dansur og listprýðing

Modernaður dansur hevði eitt gott ár innan føroysku listina ikki minst orsakað av Norðurlandahúsinum, sum hevur lagt alstóran dent á hetta listaslagið. Búi Rouch og RIVA hava staðið fyri fleiri áhugaverdum dansi- og koreografiverkætlanum. Hinir báðir dansararnir í RIVA fingu ársins gávugóðs: Í ár varð gávugóðs Torvalds av Steinum latið samtíðardansarunum, Vár Bech Árting og Rannvá Guðrunardóttir Niclasen, sum longu hava víst framúrskarandi listalig evni og framtakshug. Blaðungar fóru tær at dansa og vísa áhuga fyri samtíðardansi sum listagrein. Síðani 2021 hevur RIVA, dansibólkurin við teimum báðum á odda, staðið fyri seks verkætlanum.

Stjórnarráðini og stovnar undir landinum fáa nú fráboðan frá Almanna- og mentamálaráðnum um, at rundskriv um listprýðing av byggiverkætlanum hjá landinum verður sett í gildi. Endamálið við rundskrivinum er at skipa listprýðing í byggiverkætlanum hjá landinum, so at listprýðing og byggilist verða hugsað sum ein heild, og at ein partur av byggikostnaðinum verður settur av til list frá byrjan av verkætlanini. Fleiri stórar listprýðingar eru í gongd m.a. á fróðskaparsetrinum, har ein kapping er í gongd, sum vit fara at hoyra meira um í næstum. Fleiri listprýðingar vóru framdar í ár, t.d. listprýddi Silja Strøm nýggju svimjihøllina í Havn og móttøkuna hjá umsitingini í Vestmanna kommunu.   

Stjórnarráðini og stovnar undir landinum fáa nú fráboðan frá Almanna- og mentamálaráðnum um, at rundskriv um listprýðing av byggiverkætlanum hjá landinum verður sett í gildi. Endamálið við rundskrivinum er at skipa listprýðing í byggiverkætlanum hjá landinum, so at listprýðing og byggilist verða hugsað sum ein heild, og at ein partur av byggikostnaðinum verður settur av til list frá byrjan av verkætlanini. Fleiri stórar listprýðingar eru í gongd m.a. á fróðskaparsetrinum, har ein kapping er í gongd, sum vit fara at hoyra meira um í næstum. Fleiri listprýðingar vóru framdar í ár, t.d. listprýddi Silja Strøm nýggju svimjihøllina í Havn og móttøkuna hjá umsitingini í Vestmanna kommunu.   

Opera í Klaksvík

Í januar var ein serlig pallframførsla í Varpinum í Klaksvík, tá operan hjá Sunleif Rasmussen um Regin smið var framførd við Rúna Brattaberg sum høvuðsleikara, ið sang saman við Aldubáruni við Rannvá Niclassen og Sigurði Andersen sum dansarum. Móttøkan av verkinum var positiv. Rachel Einarsson skrivar á klassiskbureau.com m.a: “Vit fáa eina fantastiska byrjan við Rúna Brattaberg. Stillisliga fer hann inn á tann svarta pallin. Hann tekur tað stóra svørðið úr amboltinum, lyftir tað upp. Heldur tí í útstrektum ørmum oman fyri høvdið. Alt er stilli. Og myrkt. Øll í salinum bíða. Og so sveiggjar hann svørðinum tungt og næstan róliga niður á ambolið framman fyri sær. Og slagið móti amboðinum ger eitt risa afturljóðandi ekkó í høllini. Eitt ekkó, sum við eyka ljóðstyrking og effektum boðar frá álvarstunga huglagnum á gandakendan hátt..”.

 

Nýggjur stjóri í Tjóðpallinum

Í apríl byrjaði nýggi stjórin í Tjóðpalli Føroya; 38 ára gamli norðmaðurin Harald Thompson Rosenstrøm, ið er útbúgvin sjónleikari á Moscow Art Theatre School. Síðan hann byrjaði er aktivitetsstøðið hækkað á Tjóðpallinum og tá tey herfyri settu upp leikin Øskufía var stjórin sjálvur við á palli. Í ummæli her á Listaportalinum stóð m.a: Estetiskt tykist leikurin samheilur við sínum myrka, harðføra innihaldi og einum avgjørdum vilja til at fyrihalda seg til veruleikan heldur enn til óalítandi gand og hugflog. Pallurin sýnist størri enn vit hava upplivað hann áður, hann er svartur við hvítum strikum á - scenografiin er sostatt supereinføld og Dogville-kend um nakar minnist tann filmin - sum ein teknað skitsa. Hetta sama er galdandi fyri búnarnar, sum fyri tað mesta eru einfaldir og teknaðir við hvítum á svart klæði – hetta riggar til leiklistaligu støðuna, har mann spælir og letur sum um. Tað er ikki frítt, at Freud kemur áskoðaranum til hugs og tann góða gamla móðurbindingin vísir seg eisini at vera ein áleikandi trupulleiki. Myrkrið í ævintýrum er jú ofta orsakað av einari menning, sum er uppsteðgað, tí hon er vorðin órógvað. Bæði Fía og kongasonurin eru steðgað upp í teirra búning. Hon er fratør og heldur seg hava svikið mammu sína við ikki at minnast hana allatíðina, meðan hann ikki vil tosa við nakran, tí hann bíðar eftir at mamman skal ringja – tað er ikki fyrr enn tey bæði viðurkenna, at mammurnar eru deyðar og farnar, at tey koma víðari. Øskufía er tískil ein leikur sum við skemti og dýpd varpar ljós á sambandið millum børn og foreldur – huglagið er til tíðir eitt sindur álvarsligt og vaksið, men eisini stuttligt og fjákut til stóra fragd hjá børnum stórum sum smáum.

Leiklist

Hetta árið, serliga heystið var á tremur av leiklist; m.a. var leiklistafestivalurin VERK – Nordic Stage Days í oktober, tá einrøðuleikurin Upphav eftir Gunnvá Zachariasen og Maritu S.Dalsgaard var framførdur í Norðurlandahúsinum. Harumframt vóru leikirnir Prima Facie, Dreymaleikur og Gerandislív í triðja ríkinum at síggja - allir leikir vóru ummæltir her á Listaportalinum. Um Upphav stóð millum annað: Teir, sum gingu burtur vóru menn - tey, sum kendu sviðan vóru kvinnur og børn. Leikurin leggur dent á kvinnuliga sjónarhornið, tað ófatiliga stríðið hjá einkjum, sum skuldu lívbjarga sínum húski í heimum, har pápin manglar sum inntøkukelda - sum menniskja. Hetta evnið er viðkomandi – eg havi sjálv átt eina ommu, sum skuldi skaffa mettuna til sjey fólk í húsi og hvørs tilvera var treytað av greipum uttan avsendara á trappuni og aðrari hjálp frá bygdafólkinum. Tó, at børnini mangan vóru slept út úr húsinum til skips og í hús at tæna so skjótt sum tey vóru konfirmerað, var tað eitt baks hjá konunum, áðrenn sosialar veitingar so sum einkjupensjón var til. Sakn og sorg hava listafólk sum Sámal Joensen-Mikines og Janus Djurhuus viðgjørt við lýsingum av marmorbleikum kvinnum og børnum. Minni er gjørt burtur úr ítøkiliga matstríðnum í kjalarvørrinum av deyðum og druknaðum monnum. Tí er Upphav eitt tiltrongt listaverk, sum heilt vist eigur at verða sýnt kring Føroyar eins og fyriskipararnir hava í hyggju.  

Prima Facie

-Prima Facie er á so mangan hátt ein eyðkend DFC framførsla semjast eg og sonurin um á veg heim frá leikinum. Ja, men hvat er tað í grundini spyr hann. Kanska svarið verður eitt sindur breitt viðgangi eg í og við, at leikskráin hjá DFC fevnir um bæði gamalt og nýtt, um Shakespeare og um samtíðarleiklist. Somuleiðis er manningin fjølbroytt við nógvum skiftandi luttakarum og einari nokk so fastari listaligari kjarnu. Men samanumtikið er DFC eksperimentalteatur, ið um somu tíð tykist víðgongt og viðkomandi og listaliga progressivt. Senografiskt taka leikirnir støði í skiftandi innihaldi, men eru eisini staðspesifikkir við skiftandi hølisumstøðum alt eftir um leikurin gongur fyri seg í einum sjónleikarhúsi, einum skúla ella einum lítlum glashúsi í miðbýnum í Havn. Estetiskt eru leikirnir ofta merktir av einum hugtakandi blandi millum tað ógvuliga analoga, næstan barnsliga spælandi og so onkrum, ið er meira tøkniliga framkomið. Í fleiri leikum hava talvur verið brúktar í onkrum slagi av framløgu eins og ljóð- og filmsupptøkur ofta viðka um leiklistarúmið uttan, at tað yvirdoyvir sjálvan sjónleikin. Sjónleikurin er altíð í fokus og tað merkir í hesum føri, at Kristina Sørensen Ougaard hevur okkara fulla uppmerksemi í gott og væl hundrað minuttir. Hetta ber hon við imponerandi yvirskoti, intensum tempo og so mikið stórum trúvirði, at tíðin flýgur. Eg trúgvi heilt einfalt uppá hennara ímyndan av Tessu Ensler.

 

Dreymaleikur

Teatur Grugg setti upp Dreymaleik eftir August Strindberg í týðing hjá Hanusi Kamban. Ein leikur, sum í skapi tóktist óregluligur eins og ein ørkymlandi dreymur, ið bjóðar galdandi reglum av og støðugt myndar nýggjar samanhangir. Men undranin miðsavnar seg serliga um menniskjuni og okkara stríð við at liva upp til allar møguligar og ómøguligar skipanir, sum vit sjálvi seta á stovn og sum knýta okkum føst í ævig mynstur av meiningsleysum endurtøkum. Sjálvt um okkurt er absurd og annað heilt abstrakt, kennir áskoðarin seg lættliga aftur bæði í leitanini eftir meining og frágreiðingum, sum kunnu geva tilveruni eitt endamál, men vit kenna eisini typurnar aftur, bæði frísk og sjúk, droymarar og dekanar.

 

Gerandisdagar í triðja ríkinum

Sjálvt um okkurt er stuttligt, er ikki nógv at flenna eftir hjá teimum neyðars menniskjunum í triðja ríkinum í leikinum, sum verður leiktur í løtuni á Tjóðpalli Føroya. Eftir leiklok er stilt sum í grøvini inntil onkur tekur seg saman at takka fyri veldugu upplivingina við lógvabrestum. Vit taka undir og klappa við lít, men myrkrið eltir meg kortini út í garderobuna, har ljóðið av einum jakkatræi, sum dettur á gólv, fær meg at hvøkka við. Eg eri ikki einsamøll um hesa kenslu, sum eg hómi í andlitunum á mínum medáskoðarum; fjálturin í leikinum er farin inn undir húðina á okkum inn í sjálva nervaskipanina, har hann hevur funnið ein móttakara, ið kennir aftur brá í óhugnaliga mynstrinum, sum leikurin vísir okkum.

 

Leiklist og filmur

Eina av ársins stóru leiklista- og filmsupplivingum fekk eg í Havnar Bio, tá eg var til nýggja filmin hjá Sakarisi Stórá, Seinasta paradís á jørð, sum eg m.a. ummælti soleiðis: Kári er bæði ov ábyrgdarfullur og ov sjálvstøðugur til at fylgja rákinum í okkara tíð við andstyggiliga kravinum um æviga optimering og at vera besta útgáva av sær sjálvum. Kári stríðir og strevast og eina løtu hugsar áskoðarin kanska sum gentan, honum dámar, at hann er “ov góður til hatta”, men spakuliga broytist hesin varhugi. Tað er mamma gentuna, leikt við fjálgari nærveru av Anniku Johannessen, ið staðfestir ta sannroynd, sum spakuliga birtist fyri okkum, at orsøkin til, at Kári heldur so fast í heimbygdini sum hann ger, hevur við kærleikan til ta deyðu mammuna at gera. Bygdin minnir hann um hana og Kári minnir eisini bygdina um mammuna, tá hann gongur við konfirmatiónskortum. Ein rørandi ringrás av kærleika. Í hesum filmi er kærleikin størstur. Ikki tann romantiski kærleikin við sínum egomaniska forelskilsi, men meira kærleiki sum fyribrigdi og lívstreyt. Tað er kærleikin millum systkin, kærleikin til heimbygdina og kærleikin frá mammuni, sum seyrar ígjøgnum øll løgini í filminum. Tá kvinnurnar leypa á bláman, er tað sum eitt satt undur av vakurleika, av hita og kærleika, sum vit uppliva gjøgnum eyguni á systrini, so at vit sansa hennara miss og missa ondina av samkenslu.

 

Føroysk myndlist uttanlanda

Føroysk myndlist skaraði framúr uttanlands. Í London vóru og eru málningar hjá Rannvá Kunoy framvegis at síggja á framsýningini The Long Now, sum Philippa Adams kurateraði í Saatchi Gallery – bæði framsýningin og verkini hjá Rannvá Kunoy hava verið mikið róst í bretskum fjølmiðlum.

Í Scandinavia House í New York luttók Randi Samsonsen á ikki minni enn tveimum framsýningum. Eisini Jóhan Martin Christiansen hevur gjørt um seg uttanlands m.a. við framsýning í Bergen og einari sjáldsama vakrari framsýning í Galleri Alice Volker í Keypmannahavn við heitinum Grace. Framsýningin var sett saman av ljósareyðum, ljósagrønum og hvítum gipsrelieffum. Uppheingingin gagnnýtti avlanga formatið á vakra, ljósa framsýningarrúminum í eini greiðari heild, sum var disponerað í eini langari horisontalari røð. Grace er eitt rættiliga stórt hugtak, ið sambært orðabókini kann fevna um ymisk sløg av tign, bøn og hásinni. Í áhugaverda framsýningartekstinum staðfesti listamaðurin, at henda framsýningin var um takksemi fyri fyri lívsins náði og ein góðan pápa, sum tók listaáhugan hjá soninum í nóg stórum álvara til at finna honum eitt atelier longu tá hann var trettan og sum altíð hevur stuðlað hann treytaleyst: “Eg veit ikki hvussu eg kann geva honum nakað aftur av øllum hesum, men hetta er mítt portrett av honum. Mín máti at siga takk..”. Jóhan Martin Christiansen hevði annars eitt sjáldsama virkið ár og eigur m.a. eitt kapitul í áhugaverdu bókini Imellem mænd (Frydenlund Academic), har hann lýsir føroyska list úr einum heldur sjáldsomum kvirum sjónarhorni. Harumframt vóru fimm av hansara verkum keypt og tikin við í savnið hjá Statens Museum for Kunst, sum annars ikki hevur gjørt nakað burtur úr føroyskari samtíðarlist í hundrað ár (og ja tað er umleið líka lítið sum Listasavnið hevur gjørt burtur úr danskari samtíðarlist, sum í ár tó sást á savninum, tá Julie Sass framsýndi og las upp í forhøllini).

Á somu ferð í Keypmannahavn eydnaðist mær at uppliva framsýningar hjá tveimum týdningarmiklum føroyskum listakvinnum úr hvør sínum ættarliði. Tann yngra, Alda Mohr Eyðunardóttir framsýndi sítt endaverk á framsýningini Afgang á Charlottenborg og tað var nemandi at hoyra móðurmálið í danska listamiðdeplinum. Verkið Dráttir var sett upp í einum myrkum horni, har tað foldaði seg út á báðum síðum av einari plexiglasplátu sum eitt ljóð- og filmsverk við svarthvítum myndum av eini fullmánanátt í einum fjallalandslagi, sum eg orsakað av føroyska ljóðsporinum síggi sum eitt føroyskt landslag, men tað tók eina løtu at skilja hvat gekk fyri seg - verkið var soleiðis uppsett, at tann áskoðarin, ið ikki skilti føroyskt, má trína innum verkið fyri at síggja “baksíðuna” á plexiglasplátuni, har føroyska talan er týdd til enskt. Eg upplivdi, meðan eg stóð í verkinum og lurtaði og hugdi, hvussu vitjandi gingu framvið verkinum, tá tey uppdagaðu ta málsligu forðingina. Samstundis sum hetta verkið tóktist tilfarsliga skroypiligt, merkt av trilvandi opinleika, empati og kanska rundum holum av sorg og tómleika, var tað onkursvegna monumentalt hugsað og tað sama er galdandi fyri sjálvt teir minstu málningarnar hjá Hansinu Iversen, sum við síni framsýning í Galleri Lars Borella í Charlottenlund, The Transient legði dent á tað stokkuta, óstøðuga – á tað, sum er, men longu er í umbroyting. Málningarnir hava eitt at kalla impressionistiskt brá við skelvandi ljósbrigdum. Ljósið speglast í bjørtu litunum, men lýsir eisini í hvítu bakgrundini, sum glitrar út í rúmið eins og tað gløðir aftanfyri litirnar so intenst, at vit næstan snerkja upp móti ljóshavinum. At hesi verk hava eina ítøkiliga fysiska ávirkan á áskoðaran, kemst ikki bert av litunum, teirri hugtakandi kolorismuni, men er eisini tengt at mátanum málningarnir eru gjørdir. Tað, sum vit síggja á málningaflatanum, eru tekningar og spor av rørslum hjá listakvinnuni, meðan verkini verða skapt – verkini eru vøkur, men vit mugu ansa eftir ikki at minka um hesi verk við bert at síggja teirra vakurleika. Hetta eru nonfigurativ samtíðarlistaverk, ið eins og svampar hava sogið tíðina í seg. Sum ein franskur ummælari einaferð viðmerkti, so er ljósið í hesum verkum so øgiligt, at tú verður noyddur at hugsa um myrkrið.

Myndlist í Føroyum

Ein serstøk listaframsýning var longsta dag í Atlantic Airways Aviation Academy á flogvøllinum hjá Rannvá Kunoy, sum í gjøgnum nógv ár hevur ment ein serstakan teknikk, har hon nýtir ljósreflekterandi pigment á lørifti. Verkini vóru síðani framsýnd í Steinprenti. Harumframt vóru áhugaverdar framsýningar hjá Jens Dam Ziska, Zachariasi Heinesen, Torbirni Olsen, Mariusi Olsen, Tóroddi Poulsen, Jón Sonna Jensen, Rannvá Holm Mortensen, Bárði Jákupsson, Barbaru í Gongini og hjá Maibritt Marjunardóttir & Fríðu Berg. Annars var føroyska myndlistaárið 2025 misjavnt. Sjálvt um myndlistavirksemið var nógv og eg kann koma í tankar um fleiri góð verk og framsýningar, var ikki nógv, sum ordiliga flutti meg ella tók meg á bóli. Nógvar framsýningar høvdu at síggja til eittans endamál og tað var at selja so nógv sum møguligt meðan tað listaliga tóktist meira diffust. Og tó at listasøla er av stórum týdningi í føroyskari listasøgu, tykist hon í løtuni merkt av tilvild og einum ávísum Klondyke-stemningi, har fólk selja og keypa hvat sum helst uttan innlit, royndir ella útbúgving innan list. Grundirnar eru ivaleyst fleiri - eitt nú hevur myndlistin ikki sum bókmentir og tónleikur nakra útbúgving at dúva uppá her á landi eins og myndlistin vantar almenna umboðan á sama hátt sum Farlit og FMX gera fyri bókmentir og tónleik. Kommersialisman tyngir listaliga støðið, serliga tá vit ikki megna at taka dagar ímillum dygd og vánaverk.

Okkurt nýtt

Eitt tað mest vælgerandi undantakið frá kommersiella rákinum upplivdi eg í húsunum hjá Janusi Kamban, har Vár Bænadikta Samuelsen hevði sína fyrstu serframsýning. Framsýningin, sum bara vardi ta løtuna, tá ferniseringin gekk fyri seg, var sett saman av tekningum, skulpturi og installatión, hevði sterkan samanhangandi dám bæði konseptuelt, men eisini ítøkiliga við bjartlittum spreingileidningum, ið skaptu samband millum verkini. Framsýnt var eisini eitt ritverk eftir Onnu Maluni Jógvansdóttir, sum í stíli og litum víkir frá náttúrulitta universinum hjá Vár B.Samuelsen, men sum kortini umskarast í eyðsýnda áhuganum fyri náttúru, blómum, fyri várhagasóljum. Eg kenni ikki listakvinnuna, men minnist tó eitt av hennara verkum, eina gula standmynd, sum var framsýnd í Hoydølum og seinni eisini í Listasavninum. Við framsýningarheitinum Móttakari leggur listakvinnan dent á ein tann týdningarmesta komponentin í eini listauppliving, sum samstundis er tað ókenda x´ið í líkningini og tað eru vit, móttakarar og okkara assosiatiónir. Vár B.Samuelsen líkist ikki burtur frá sínum ættarliði, hesum ungu fólkunum, ið eru so ómetaliga væl fyri og væl lærd, at mann ræðist fyri, at teirra list gerst ov hugsað, ov kalkulerað, ov lærd, men á framsýningini Móttakara var til alla eydnu eisini pláss til tað poetiska og villa við ansi fyri bæði tí skroypiliga í tilveruni, men eisini við virðing og atliti fyri framsýningarstaðnum og teirri gomlu føroysku listakempuni, sum einaferð búleikaðist har og sum testamenteraði hús sítt til listafólkini. Við støði í, at framsýningarhølið er eitt atelier og altso eitt rannsóknarhøli skipar Vár B.Samuelsen sína framsýning sum eina vísindaliga royndarstovu og kanning av nøkrum organiskum formum, ið bæði minna um flora og um sovorðnar seðlar sum sálarfrøðingar í filmum vísa sínum patientum at vita hvat tey ganga og spekulera uppá. Tilfarið kring verkini er viður og tykist eisini hugsað til timburveggirnar á atelierinum hjá Janusi Kamban. Standmyndin í framsýningini er sett saman av onkrum jarni, sum minnir um eina gamla antennu, men jarnstengurnar eru settar oman á nakrar plátur, sum vísa seg at vera okkurt slag av væl brúktum arbeiðspodium/trolley við hjólum – eru hetta kanska arbeiðsundirløg hjá Janusi sjálvum? Tað veit mann ikki, men júst hendan standmyndin er merkiliga vøkur á sama hátt sum tann áðurnevnda gula standmyndin – tað er ikki á hvørjum degi vit kunnu staðfesta, at føroysk list hevur fingið ein munagóðan kontemporeran skulptør.

Bókaárið

Bókmentirnar høvdu stóran viðgang í 2025 við tað, at Vónbjørt Vang vann norðurlendsku bókmentavirðislønina og tí Bárður Oskarsson fekk Mentanarvirðisløn Landsins (Lea Kampmann fekk virðislønina til ung listafólk), men eisini orsakað av nýggja føroyska bókmentafestivalinum, ið var hildin í døgunum frá 26.februar til 1.mars. Tað er Forlagið Eksil, sum skipar fyri hesum sera áhugaverda festivalinum, sum verður aftur í 2026 frá 25.-28.februar (kross í kalendaran!). Tað hevur sum heild verið eitt gott ár hjá teimum í Eksil, ið higartil hevur selt 1600 eintøk av Svørt Orkidé. Bókin er týdd til íslendskt, enskt, estiskt, danskt og norskt og fleiri eru á veg. Forleggjarin Kim Simonsen upplivdi eisini sjálvur stóran viðburð sum yrkjari, hann fekk umrøðu m.a. í Asymptote og kom út á fleiri málum. Hetta fara vit at hoyra nógv meira um komandi ár, fyribils mugu vit fegnast um Orkidéina, sum nú ferðast kring heimin.

 

Svørt orkidé

Svørt orkidé er triðja yrkingasavnið hjá Vónbjørt Vang. Hóast hennara samlaða verk sostatt ikki er serliga umfatandi, hevur hon í mong ár verið virkin partur av mentanar- og bókmentaumhvørvinum í Føroyum í skiftandi leiklutum sum bókavørður, bókmentaligur miðlari, og ein sentralur partur av bókmentaumhvørvinum kring forlagið Eksil. Svørt orkidé er ein lítil hvít bók, eitt estetiskt bókaverk, ið er sett saman av lyriskum og essayistiskum tekstum, bókmentaligum sitatum, dagbókarfrágreiðingum og endurminningum við kollasjum inn í millum.

Ein av siteraðu tekstunum er tann ódeyðiliga søgan, Historien om en moder eftir H.C.Andersen um eina mammu, sum eltir og yvirhálar deyðan, sum hevur tikið barn hennara. Søgan er ein symbolsk lýsing av endaligu avbjóðingini hjá einari mammu at viðurkenna og góðtaka barnadeyða. Og á sama hátt snýr Svørt orkidé seg tematiskt um sorg og umsorgan hjá mammuni fyri einum soni, sum undir uppvøkstrinum kemur í trupulleikar. Men ólíkt barninum í søguni hjá H.C. Andersen er sonurin á lívi í Svørt orkidé og hvussu syrgir mann eitt livandi barn? Vit fáa ikki at vita hvat er galið við soninum, men tað er okkurt við rúsevnum, løgregluni, sjálvmedisinering og psykiatrisku skipanini, og vit skilja, at hann hevur álvarsligar trupulleikar. Vísandi til ferðina hjá Dante inn í undirheimin, fer mamman avstað eftir honum inn í undirheimin. Og sjálvt um hon er væl fyrireikað og skilagott ílatin við heitum jakka og gongustivlum og við fleiri bókum í ryggsekkinum, eydnast tað henni ikki at finna sonin. Sæð burtur frá teirri svørtu orkidéini, sum er gjøgnumgangandi myndburður er málið í bókini rættiliga ítøkiligt. Óttin er so mikið stórur og lammandi, at hann bert kann lýsast í leysum notum, sum ikki mugu vera ov nágreiniligar, tí: “Eg ræðist míni orð/ tey vita nógv meir/ enn eg sjálv/ veit”. Millum tað diffusa málið og óttafulla veruleikan eru kroppur og mold eitt slag av álítandi konstantum, sum kunnu dyrkast og haldast. Likamið hjá mammuni var einaferð heimið hjá soninum. At styrkja og venja kroppin gevur ein fyribils ugga fyri stóra missin. Likamið er byrjanin, moldin er endin. Úr mold ert tú komin og til mold skalt tú aftur verða.

Hóast nógvar bókmentaligar tilvísingar og sitatir í bókini, so er Sort Orkidé ein rættiliga ófløkt og beinleiðis frásøgn um máttloysi, sum eitt foreldur kann uppliva, um barnið hevur tað trupult. Tað er ein støða, sum rættiliga nógv foreldur uppliva. Lýsingin av, hvussu mamman liggur í andvekri og kekkar fartelefonina í vón um lívstekin frá soninum, er rørandi. Í viðtali í Degi og viku greiddi Vónbjørt Vang frá, at hetta als ikki var nøkur løtt bók at skriva og at hon upprunaliga byrjaði sum ein BA-ritgerð, sum Vónbjørt Vang skrivaði sum part av útbúgvingini í Ritlist á Føroyamálsdeildini. Undir tvørligu skrivingini av tekstinum fór hon undir at gera myndakollasjur eins og eitt slag av kreativari umlopsgerð. Vónbjørt legði í viðtalinum eyðmjúkliga dent á, at hon ikki er myndlistafólk, men tað er kortini ein sera góð avgerð at taka kollasjurnar við í bókina, bæði tí tær eru góðar, men mest tí tær bera fram nógv av tí ósagda, sum bókin snýr seg um, ørkymlandi kenslublandið millum inniligan kærleika og lammandi ótta. Tað er í sjálvum skoytinum, har ymisk listasløg umskarast, at bókin við sínum fragmenteraða lyndi ítøkiliga lýsir ómøguleikan í verkætlanini at leita eftir einum, sum ikki ynskir at verða funnin.

 

langt

áðrenn fjøllini vóru til

hevði eg longu skrivað um tey

langt

áðrenn tú vart eitt lítið knýti

innan í mær

hevði eg langt síðani skrivað

um teg

 

(s.23 Svørt orkidé)

 

Nakrar bøkur

Sambært ritograk.fo komu yvir 166 føroyskar bøkur út í 2025, tað er ikki smávegis og eg havi ikki lisið meira enn ein brotpart, men onkra havi eg lisið væl. Sláttrir eitur bók nummar 51 eftir Tórodd Poulsen, ið er eitt yrkingasavn. Inngangsorðini klinga vakurt og kent við sínum myrkri, ljósi og tokulúðri og eisini fyrsta staðfestingin, at allir vegir seta ferð á minnini “serliga teir/ eg ikki áður/ havi gingið á”. Vit kenna aftur røddina á einum yrkjaraegi, sum heldur fast í orðunum og hevur stikni til konsensuss og at halda tað sama sum øll hini. Tað er áhugavert hvussu samanhangandi yrkingarnaheimurin hjá Tóroddi Poulsen er frá byrjan og fram til hetta nýggjasta savnið. Tú fert inn í savnið sum í eini nýggj hús hjá fólkum, sum tú kennir og eru tær kær. Gleðist yvir, at tey hava tikið ta gomlu lampuna við í nýggja býlið, ið sum tað plagdi, angar av mjørka og támi. Yrkingarnar skapa hópin av myndum, meðan yrkjaraegið lovar stjørnunum inn til ein drekkamunn og letur seg í ta køldu náttina. Yrkingahátturin er sostatt framvegis merktur av modernismu við brádligum subjektskiftum, løgnum samansetingum av logiskt óforeiniligum heildum og samansetingum av ítøkiligum og óítøkiligum, sum í støðum hava surrealistiskt brá, tá jólini turka vegin við gávupappíri ella tá yrkjaraegið ikki meira tímir at liggja uppi í song, men heldur tekur dreymin við sær í býin. Fleiri yrkingar eru visuelt sterkar – tú sært tær fyri tær áðrenn tú hevur gjørt tær far um hvat orðini merkja. Hetta er eitt nú galdandi fyri eina yrking við tvinnum skorsteinum og roykinum frá teimum, sum flættast – hon myndast fyri lesaranum sum ein abstrakt tekning við beinum og bylgjandi strikum. Á síðu 49 skiftir stílurin yvir í ein meira veruleikakenda frásøgn, ið er borin fram sum ein langyrking ella kanska heldur ein yrkingasuita og í øllum førum yrkingar við einum samanhangandi evni undir heitinum SLÁTTRIR, ið snýr seg um eina ræðunátt, sum endar, tá yrkjaraegið fær ein pacemakara ísettan; ein kvikil, sum hann sjálvur greiðir yvirlæknanum á Gentofte sjúkrahúsi frá, at tað eitur á føroyskum og jú, her tykist yrkjaraegið rættiliga líkt skaldinum og menniskjanum Tóroddi, sum small um herfyri – í yrkingasavninum stendur, at hendingin var dagin eftir persónssøkjaraálopini mótvegis Hizbollah í Libanon og Syria 17.september í 2024. Hinvegin, so er tað ikki vist, at alt tað skrivaða er rætt, satt og skjalfest. Tað er ikki terapi, skilst, tí tað er list, sum hinvegin kann vera sannari enn kaldgløggasta heimildarfrásøgn. Og her slær Sláttrir lesaran beint frammaná - í øllum førum lesaran um miðjan aldur, sum er forferdiliga glað fyri at vera til og at njóta alt tað góða á foldum og sum ikki ger tað stóra við at íðka hetta ymiska, men harafturímóti lesur allar greinar á netinum hvørt nikk og pikk um hendan unga, sporty DR-vertin, hvørs hjarta brádliga helt uppat við at sláa. Men aðrir sláttrir eru enn av hjartanum, bæði toru- og trummuláttur og eitt heilt annað slag av slátturi er tá slótturin kemur fyri, altso tá mann slær gras, og í tónleiki hava vit til dømis hørpuslátt og so eru vit aftur í listini og júst sum í Blóðroyndum (2000) verða hospitalsupplivingarnar til list og yrkingar, ið til tíðir tykjast ósentimentalt skrásetandi og næstan eitt sindur stuttligar í allari elendigheitini “havi ikki fingið tikið/ súgvirørið úr snillinum enn/ og pissiposin er fullur...”. Nei, eingin skrivar sum Tóroddur. Eg havi lisið síðu 61 fleiri ferðir og eri ikki liðug at lesa hesa rørandi lýsingina av miserablu støðuni, tá yrkjaraegið liggur á køksgólvinum og hevur ligið har í tímansvís og rópt um hjálp til fánýtis - meira deyður enn livandi og megnar ikki at fáa fatur á telefonini. Tað er ræðuligt, men so koma hugflogið og minnini (og seinni eisini grannin) honum til hjálpar, elendigheitin verður umskapað til list: “sigli á barndómsins havi/ gólvinum við mínum stóra/ flota av pappírsbátum/ sum mynstrini í linoliuminum/ stýra so teir bæði/ skáksigla og dugga og/ krússa og skifta kós og/ sigla aftur á beint..”.

Dómadagsmanifest

Í november kom nýggja stórverkið hjá Trygva Danielsen, ein serstøk bók við heitinum hey :) TAÐ METAMODERNISTISKA DÓMADAGSMANIFESTIÐ ANNO DOMINI MMXXV ET IN FUTURUM. Bókin er skrivað sum eitt kjattsamskifti millum ein ungan mann á Argjum og ein javngamlan vin, men samskiftið er í stóran mun einvegis. Vinmaðurin svarar lítið, og so líðandi flýtur munurin millum tann, ið skrivar, og tann, ið verður skrivað til, saman, soleiðis at lesarin ivast í, hvør er maður og hvør er skuggi: “eg var hálvur í tínum skugga”.

Teksturin hermir grafiskt og stílsliga eftir kjattboðum, við gráum skuggum, prikkum sum vísa, at onkur er í ferð við at skriva, og einum brotnum, skiftandi máli merkt av skundi, talimáli, stavivillum og sinnalagsbroytingum. Tann skrivandi er stundum fullur, stundum desperatur, og roynir í øllum førum at fáa samband við vinmannin. Í tekstinum eru eisini youtube-leinki, sangbrot og eitt gamalt ballvideo við Trygva Danielsen sjálvum. Tað, sum fyrr kundi sýnast pínligt, er nú partur av eini listaligari verkætlan, har markið millum lív, tekst og verk er ógreitt. Teksturin klingar heldur dapurt – tað er ikki óvæntað í einum dómadagsmanifesti um okkara tíð. Alt gongur av skriðuni, alt doyr alla tíðina og so og so nógv doyggja um sekundið. Hugburðurin er kolasvartur hjá eg-persóninum, ið hartil tykist sera einsamallur, har hann býr í einari kjallaraíbúð á Argjum. Hansara samskifti við onnur menniskju tykist avmarkað – hann møtir onkrum tilvildarligum rasistiskum kunda á einum pitsaria og sín egna útleigara kennir hann ikki á annan hátt enn, at hann hoyrir onkuntíð hoyrir hann gráta uppiá. Tað er so ússaligt og syndarligt tað heila.

Gjøgnum frásøgnina hjá hesum samtíðarliga kjallaramenniskjanum birtist fyri okkum ímyndin um tveir vinmenn, sum vaksa upp í Havn í byrjanini av 21.øld. Onkrastaðni í hugarenslinum rennur eitt flogfar á háhús og vit skilja, at vit nú eru við yvirgangsálopið í New York 11.september í 2001. Vit hoyra um happing, rasismu, drekkarí og eitt ójavnt vinarlag, har tann eini skrivandi er meira áhugaður enn hin og eisini hevur verið meira áhugaður í bæði vinarlagi og møguliga eisini meira enn tað, meðan passivi móttakarin eftir øllum at døma hevur verið meira svinnur og eisini hevur førkað seg úr sugguni, hevur fingið damu, er hildin uppat at drekka osfr. Nokk so leingi tykist tað sum um, at hesin síðstnevndi er ein fittari, klókari og betri persónur enn kjallaramenniskjað. Teir eru mótsetningar sum Frodo og Voldemort ella Luke Skywalker og Darth Vader, men hava kortini verið sera góðir vinir sum í fellowship of the ring og vit hoyra ymiskar søgur um allar møguligar støður og typur og ungdómslív á festivalum við rúsi og rokilsi. Í fyrstani er tað “túið”, sum stamar, men seinni er tað egpersónurin, sum hevur ilt at fáa orð av munni júst sum veruleikans rithøvundur Trygvi Danielsen, ið einaferð skrivaði eina grein í Dimmalætting um at koma út úr skápinum sum stamari. Sálarfrøðiliga verður dentur lagdur á Jung og hansara tankar um menniskjans skuggasíðu, ið ikki má hyljast ella skotrast burtur, tí at skuggin tá blæsir seg upp og gerst ov stórur. Tá vinnur tann ónda síðan – tá freistast Boromir og tað er hartil, vit eru komin, skilja vit, umgyrd sum vit eru av skotgrøvum: “tí vinstravongurin er smildraður í túsund ymiskar/ peikifingar// sum peika á alt sum skilir okkum sundur// meðan høgrademagogar samla fólkið//..”. Mitt í orðastreyminum í bókini eru fleiri tílíkar oasur, smáar perlur av gløggskygdum orðingum, sum raka samtíðina á høvdið, hugleiða um polariseringina og vaknaða fascismuspøkilsið :“tað byrjaði við covid, ha?/ vit mistu álitið/ býttu okkum sundur/ teknaðu strikur/ í sannleikan/ sum bleiv so fløktur/ at tað sum fyrr ljóðaði sum okkara hassjaravinir/ í kjallaranum hjá mammuni/ kom nú úr foreldrunum við døgverðaborðið..”.

Trygvi Danielsen hevur skrivað eina sjáldsama, stóra og tíðarbæra generatiónsskaldsøgu um vinarlag, um uppvøkstur og um skuggar í okkara tíð - eina dapra dreingjabók úr 21.øld. Tá H.C. Andersen á sinni í 1847 skrivaði um Skuggan, lá sjónarhornið og samhugin hjá lærda manninum, sum skrivaði um tað góða, tað sanna og tað vakra – alt til onga nyttu, tí tíðin var sjálvsøkin og býtt. Tað er hon enn í 2025 og framvegis er tað tey óndu, sum vinna. Men í staðin fyri at siga søguna við tryggari frástøðu frá øllum tí býtta, ótilpassaða, ússaliga og flóvisliga, verður rithøvundurin eitt við síni skuggasíðu, sum hann endurgevur solidariskt og við eymleika, so at vit føla við skugganum.

Bók

Í november kom nýggja yrkingasavnið hjá Lív Mariu Róadóttir Jæger; Bók, sum er ein praktfullur lítil gimsteinur av eini bók, har einki er líkamikið. Tað merkir lesarin, sum av tí sama má gera sær eyka ómak at lesa. Sum skilst hevur Lasse Thorning Jæger staðið fyri umbróting og permu og tað hevur hann gjørt væl. Tá tú fært BÓK upp í hendurnar, følir tú alt fyri eitt, at her er listalig kós og samanhangur við tilviti um pappír, lit, format, permugrafikk, skrifttypur og margur. Tað er áhugavert hvussu sterkar yrkingarnar sýnast visuelt t.d. yrkingin LÆR/ VØRR, har teir ymisku likamlslutirnir nærkast hvørjum øðrum visuelt sum antin liggjandi ella standandi súlur. Upplivandi vitskan er sansandi og vitborin – við støði í likamligum upplivingum verða ymsar uppdagingar gjørdar. Millum reglurnar hómast eitt menniskjaligt víðopið eygnabrá, sum staðfestir og undrast um alt frá likamslutum til nátturu, mentanarlig og listalig fyribrigdi. Tó at vit fáa eina sterka kenslu av eini persónsmensku, sum greiðir frá upplivingum, verður frásøgnin ikki privat men universal. Tað er m.a. orsakað av suverena kondenseraða skriviháttinum hjá Lív Mariu Róadóttir Jæger. Málið í yrkingunum er ikki bara frágreiðandi og endurgevandi eins og setningarnir ikki eru vanliga samansettir, men skapa nýggjar samanhangir. Tað loysir seg als ikki at búgva seg út til symbolveiðu sum so, har tú finnur og týðir myndamál. Mann kann kanska heldur lesa yrkingarnar spakuliga, njóta orðini meðan mann hómar teirra støðugt sprettandi týdningar.

Tíð er komin at runda av henda brokkmanslestur av eini listaumrøðu fyri árið 2025 og takka listafólkum og lesarum fyri 2025. Eg nýti samstundis høvið at takka fyri tann persónliga heiður mær var fyri, tá bók mín Í Eygnahædd – Um samtíðarlist í Føroyum í 21.øld fekk M.A. Jacobsens virðisløn fyri yrkisbókmentir og tá eg fekk Heiðursgávu Landsins. Takk og gott nýggjár.

Kinna Poulsen

 

MYNDAÓDNIN 2025

Karamellujól - Tóroddur Poulsen

Fríggjadagin 12.desember klokkan 16-18 letur árliga Myndaódnin upp í Steinprenti við ársins gávuprentum frá áhugafelagnum Steinbrá, sum Randi Samsonsen hevur gjørt. Randi hevur havt úr at gera í brátt farna ári bæði úti og heima. Hennara verk hava verið partur av ikki minni enn tveimum listaframsýningum í New York og í summar fekk hennara verkætlan á Trapholt “Things Matter” virðisløn frá danska ummælarafelagnum AICA. Umframt Steinbráprentini verður ein smakkroynd av grafiskum verkum, sum eru komin burturúr í ár m.a. tvey spildurnýggj steinprent hjá Tróndi Patursson. Eisini verða framsýnd nýggj verk hjá m.a. Hanna Bjartalíð og Rannvá Kunoy umframt grafisk verk hjá Peter Carlsen, Bjarne Werner Sørensen, Peter Callesen, Marius Olsen, Fríðu Matras Brekku, Julie Sass, Claus Carstensen, Tóroddi Poulsen, Bárði Jákupsson o.ø. at síggja. Hetta er 15. ferð, at Myndaódnin verður fyriskipað í Steinprenti. Afturvið listini verður gott gløgg, Hjartaliga vælkomin í Steinprent fríggjadagin 12.desember klokkan 16-18.

Ein ordans Somnambulus

-Tú stendur her. Sólarklára staðfestingin stendur at lesa á einum skelti við síðuna av einari tekning av einum rundingi. Og sjálvt um orðingin er átøk onkrari pragmatiskari leiðbeining á einum vegkorti, fært tú skjótt ein varhuga av einum meira kompleksum, listaligum samanhangi beint har tú stendur, tá tað í klombrum verður lagt aftrat “Tú ert komin til ummálið á sirklinum; nærri miðpunktinum kemur tú ikki”. Eg eri ovfarin, har eg standi í Møstings Hus, sum er eitt framsýningarstað á Frederiksberg í Keypmannahavn við skiftandi framsýningum mest við samtíðarlist – eitt nú skipaðu Hansina Iversen og Jóhan Martin Christiansen fyri framsýningini Speaking in Tongues har í 2020.

Christian Vind er danskur listamaður, kurator og rithøvundur, hvørs ferðabøkur, eg dyrki og hvørs verk, eg havi lagt til merkis á felagsframsýningum gjøgnum fleiri ár. Hetta er fyrsta serframsýning hjá honum, eg havi sæð, men hann hevur framsýnt eitt nú hjá Tom Christoffersen. Framsýningarheitið Somnambulus hevur við svøvngongu at gera og sipar sambært framsýningarfaldaranum til eina ávísa svenska kvinnu í 18.øld, ið javnan vitjaði á slottinum Christiansborg, ið brendi í 1794. Somnambulus æt henda kvinnan, ið hevði serligar gávur at fáa samband í lag millum henda heim og hinumegin. Í dvalastandi samskifti hon við tey deyðu eins og hun dugdi at spáa í hieroglyffum. Sum skilst á áheitan listamansins í faldaranum, skulu vit royna at uppliva framsýningina við sama markleysa opinleika og kreativa ansi fyri tí duldarfulla sum á sinni Somnambulus.

Møstings Hus var upprunaliga summarhús hjá geheimestatsministara Johan Sigismund Møsting – vøkru klassisistisku húsini úr 18.øld, ið eru flutt og varðveitt, eru framúr hóskandi karmur til júst eina framsýning sum Somnambulus - so full av tilsipingum til søgu, listasøgu og fornsøgu sum hon er við verkum, ið kortini kennast samtíðarlig, poetisk og stuttlig við surrealistiskum brá – eitt nú stillføri dustsamlarin í skapi av eini glasplátu, sum er monterað á eina maghogniplátu. Eitt merkiliga snotiligt verk, ið ber brá av at vera eitt aldrandi møbilstykki, hvørs funktión er henda øtiliga passiva; at savna støv.

Allastaðni á framsýningini kykna týdningar ímillum ítøkiligu lutirnar og skriftina á vegginum í heitum og frágreiðingum á verkskeltum. Verkini hava fyri tað mesta ein heldur friðarligan og intiman dám – tey eru lutfalsliga smá, so at tú mást nærkast teimum fyri at síggja og lesa. Sæð burtur frá nøkrum antropomorfum standmyndum á framsýningini eru fleiri verk readymade lutir ella minna um readymade, men í veruleikanum er tað mesta í lutfalsliga stóran mun listaliga viðgjørt og hugsað. Ein rektanguler blýggjpláta er merkiliga vøkur við sínum um somu tíð turrisliga og skaldsligu heiti: Strålehygiejnisk felt – blýggj hevur sum kunnugt stóra evnistyngd, ið kann verja móti t.d. røntgenstrálum. Framsýningin er kollasjukend í summum átøk einum raritetskabinetti ella savni av funnum lutum, sum verða lagdir fram á ensyklopediskan hátt. Einastaðni eru tólv petti av myntum settir inn í eina rammu, men tú varnast skjótt, at hetta eru myntir úr okkara tíð, ein púra vanlig donsk fimmkróna osfr. Sambært tekstinum er talan um ein “Møntskat” og eitt “Pseudoarkæologisk fund” av fragmenteraðum myntum, sum møguliga er listaliga viðgjørdir. Á henda hátt flytir Christian Vind lutir úr bæði gerandisdegi og vísindum og umbroytir teir til eitt slag av konseptlist í montrum og rammum.

Nógvir av teimum framsýndu lutunum tykjast onkursvegna merktir av tíðarinnar tonn ella eru teir bara brotnir. Á einum silkiprenti sæst avmyndað ein brotin krukka við honk. Skaldsligi verkteksturin er fullur av tilsipingum og ikki færri enn trimum gátuførum spurningum, sum leiða til úrskurðin um, at bara eitt er vist og tað er, at krukkan ber í sær eitt óloysandi loyndarmál og at myndlistin hóskar serliga væl til tað gátuføra og órannsakandi. Somnambulus eitur eitt tílíkt loyndarfull verk, sum longu áðrenn tú hevur skilt ella eyðmerkt lutirnar, tað er myndað av, rýkur av gomlum kistum úr kamfertræ og øðrum ævintýrum úr fjarskotnum londum. Áðrenn eg gevi mær far um hvat hetta fyribrigdið, Somnambulus merkir hugsi eg, at hatta heilt vist er ein ordans Somnambulus - bulmikil - globus og barokk. Tað er ein krystallkúla, sum liggur í einum brotnum glasi í einum uppseting, ið er sett inn eins og relieff í eina rammu og í verkfrágreiðingini, sum tykist skrivað við skálkabrosi, verða lutirnir dagfestir onkrastaðni millum for- og nútíð.

Einastaðni hongur eitt vakurt avlangt verk, ið ber brá av at vera týdningarmikið og líkist einum mikið tignarligum kongsstavi av onkrum slag inntil tú varnast, at hann er settur saman av møtrikkum í skiftandi stødd og skapi. Á skeltinum stendur, at listamaðurin hevur funnið tilfarið ymsastaðni á gøtuni frá 1.januar í 23 og eitt ár fram. Verkheitið sipar til norrøna fyribrigdið, prímstafr; eitt slag av kalendarastavi, sum var brúktur at halda skil á tíðini. Hetta er eitt merkiliga rørandi verk, sum við sínum vakurleika, eyðmjúka tilfari og arkeologiska hjálparloysi gerst ein ímynd av sjálvari tilveruni, sum óansæð hvussu nógvar álmanakkar og aðrar talskipanir vit finna uppá, er stokkut, skroypilig og avmarkað. Tó at Somnambulus á so mangan hátt við kørmum og lutum sipar til fortíð, er talan um eina viðkomandi samtíðarlistaframsýning, sum við sínum (europeiska) mentanarsøguliga innliti og listaliga gløggskygni er í tiltrongdari andstøðu til søgu- og samvitskuleys rák í okkara tíð. Eg kundi ynskt mær at sæð og lisið hesa generøsu framsýningina fleiri ferðir, men hon endar skjótt; 14.desember!

Kinna Poulsen

Gávuprent og Myndaódn í Steinprenti

Steinbrá, ið er stuðulsfelag hjá Steinprenti, hevur kunngjørt hvør hevur skapt ársins gávuprent – tað er Randi Samsonsen. Randi hevur havt úr at gera í brátt farna ári bæði úti og heima. Hennara verk hava verið partar av ikki minni enn tveimum listaframsýningum í New York og í summar fekk hennara verkætlan á Trapholt; "Things Matter" virðisløn frá danska ummælarafelagnum AICA. Hon hevði í byrjanini av árinum framsýning í Víngarðinum og Mentanarnáttina framsýndi hon Uppiá í Steinprenti saman við Hanna Bjartalíð. Randi Samsonsen er tekstillistakvinna og partur av einum nýmaterialistiskum nýbroti í føroyskari myndlist. Modernaða bráið sæst aftur á gávuprentunum, sum eru fýra í tali og lítil ivi er um, at tað aftur í ár verður ein avbjóðing at velja ímillum avbrigdini, sum eru kvadratisk við fýra ymiskum høvuðslitum - tvey eru ljós, hini bæði eru døkkari. Sjálvt um talan er um steinprent, er tekstillist partur av grafisku prosessini og hetta er møguliga ein orsøk til, at tú sansar tey at vera mjúk. Gávuprentini kunnu heintast í Steinprenti frá mikudegnum 10.des og so leingi prent eru eftur. Sum altíð eru nýggir limir vælkomnir í Steinbrá. Til ber at tekna seg sum lim hjá kassameistaranum, sum umsitur limalistan. Teldupostadressan er hjalmarsdottir.didriksen@gmail.com Grafikkfelagið Steinbrá hevur konto í Norðoya Sparikassa 9865-1042496. Tá ársgjaldið er goldið, er kvittanin títt persónliga limaprógv. Vit viðmæla limunum at stovna fasta flyting. Tað er lættast fyri allar partar. Limagjaldið er 500 krónur um árið fyri einstaklingar og 2000 krónur fyri stovnar, feløg og fyritøkur.

Myndaódnin við gløggi verður fríggjadagin 12.desember frá 16-18 – tá verða Steinbráprentini framsýnd. Aðalfundur í Steinbrá verður í Steinprenti fríggjadagin 23.januar 2026 klokkan 16.

Rannva Kunoy framúr ummæli í London

Bretska gallaríið Saatchi í London fyllir fjøruti ár og hátíðarheldur runda føðingardagin við framsýningini The Long Now, har føroyska listakvinnan Rannva Kunoy tekur lut við sínum eyðkendu lýsandi málningum. Luttakarar eru harumframt Alice Anderson, Olivia Bax, Frankie Boyle, Edward Burtynsky, Peter Buggenhout, André Butzer, Jake Chapman, Mat Collishaw, Dan Colen, John Currin, Jo Dennis, Zhivago Duncan, Olafur Eliasson, Rafael Gómezbarros, Ximena Garrido-Lecca, Damien Hirst, Tom Hunter, Henry Hudson, Alex Katz, Allan Kaprow, Maria Kreyn, Ansel Krut, Christopher Le Brun, Chris Levine, Ibrahim Mahama, Carolina Mazzolari, Jeff McMillan, Misha Milovanovich, Polly Morgan, Ryan Mosley, Chino Moya, Tim Noble, Alejandro Ospina, Steven Parrino, Martine Poppe, Michael Raedecker, Sterling Ruby, Jenny Saville, Petroc Sesti, Conrad Shawcross, Soheila Sokhanvari, John Squire, Dima Srouji, Gavin Turk, Richard Wilson, Alexi Williams Wynn.

Bæði framsýningin, sum Philippa Adams hevur kuraterað og Rannva hava fingið sera góð ummæli. The Wick Culture heldur framsýningina vera framfýsna og skrivar: “The scope is ambitious: two floors, nine major spaces, a mixture of historic works and new commissions, spanning installation, painting and sculpture. It opens with explorations of process and mark-making, via artists such as Alice Anderson, Rannva Kunoy and Carolina Mazzolari, before moving through painting...”. Aesthetic Magazine rósar framsýningini og tess samanhangum: “Material process threads through the show as a recurring motif. Alice Anderson’s copper-wrapped sculptures shimmer like captured data streams, each thread a record of gesture and time. Rannva Kunoy’s luminous canvases evoke cosmic motion, where paint seems to vibrate between substance and light...”. Forbes skrivar: “The Long Now is not just an anniversary; it is a testament to contemporary art’s enduring power to unsettle, inspire and illuminate. It asks us to step outside the immediacy of the present moment and consider the vast arc of time: past, future, and the fragile window of now through which we understand both...” The Wick kallar framsýningina djarva: “Throughout the show, residual themes of climate change, technology, fragility and renewal are threaded via works by, among others, Gavin Turk, Mat Collishaw and Olafur Eliasson – artists who have all been associated with the gallery over the year and have helped define and shape its place as a provocative, experimental space for art. It’s a bold way for Saatchi Gallery to mark forty years—not just by reflecting on forty years of groundbreaking shows, but by looking boldly ahead...” Ummælaranum á London Evening Standard Nearby dámar partar av framsýningini ikki minst verkini hjá Rannvu: “And there is some fine work here from new generations. Rannva Kunoy’s paintings seem to capture shifting light on the surface of the canvases while presenting codes and riddles that bring an inevitable digital eeriness, like Ouija boards”. Ummælarin á Time Out gevur framsýningini fimm stjørnur og heldur málningarnar hjá Rannvu vera framúrskarandi: “However, starting from the very first room, dedicated to mark making and boasting Rannva Kunoy’s marvellous, luminescent, scratch-art-esque works alongside a large-scale Alice Anderson painting, it is consistently a challenge to settle on a favourite piece...”

Longsta dag í summar hevði Rannva Kunoy eina forkunnuga framsýning í Atlantic Airways Aviation Academy á flogvøllinum og tveir dagar seinni í Steinprenti, har hon framsýndi nýggjar málningar. Eg seti nakrar myndir frá framsýningunum inn her.

Framsýningin The Long Now varar inntil 1.mars 2026 og tað kundi verið, at mann skuldi farið ein túr til London at hyggja, tí umframt framúr listaverk hjá Rannvu og øðrum listafólkum er eisini serliga rúminstallatiónin hjá Richard Wilson 20:50 endurskapað – hon skal ikki spoilast her, men upplivast! Tað sama kann forrestin sigast um verkini hjá Rannvu Kunoy, sum eru betri í veruleikanum enn á fotomyndum, tí tær ikki eru fastar í tíð og stað, men upplivast best í rørslu við bylgjandi skærum lit- og ljósskiftum.

https://www.saatchigallery.com/exhibition/the-long-now-saatchi-gallery-at-40

Kinna Poulsen

RÓT – Barbara í Gongini sýnir fram Uppiá

Hon er kend fyri síni slóðbrótandi, kolasvørtu avantgardudesign – leygardagin letur Barbara Í Gongini upp sína fyrstu serframsýning við myndlistaverkum. Framsýningin verður í nýggja framsýningarhølinum Uppiá í Steinprenti.

Tó at nýggju verkini ikki hava nakra brúkslistaliga funktión, kenna vit aftur døkka estetikkin hjá listakvinnuni og sniðgevanum, Barbaru í Gongini, sum í 2017 fekk Mentanarvirðisløn Landsins fyri sítt gløgga og listaliga gávaða verk. Í viðtalum við tíðarrit í Danmark, har hon býr, og altjóða, leggur hon aftur og aftur dent á týdningin, sum tilfarið hevur og at vit mugu virða tilfeingið. Eisini nevnir hon altíð sín føroyska uppruna sum ein savnandi klangbotn í øllum, sum hon ger. Hesin klangur sýnist myrkur og harðbalin, men við einum serligum ansi fyri teimum møguleikum, ið spríkja burtur úr júst avmarkingunum.

Í síni myndlist fer Barbara í Gongini á sama hátt kravlítið og reduktivt til verka við monokromari list. Grundleggjandi rótin í øllum verkinum hjá Barbaru í Gongini er tekningin, sum hon er vend aftur til. Men í staðin fyri at vera varaleikari, amboð ella partur av skapanini hjá klædnapløggum, sleppur tekningin við síni titrandi, rútmisku rørslu nú at folda seg út og verða til sjálvstøðug listaverk - myndir, relieff og standmyndir.

Tilfarið, ið er vatn, grafitt, olja, sandur og pappír er partur av einum ráari, frummyndaligari listahugsan, har rørslan innskrivar seg beinleiðis í tilfarið. Verkini kykna tessvegna millum kropp og ætlan, millum tilfarsligt skilvísi og visuella kanning. Vælkomin til vernissage Uppiá í Steinprenti leygardagin 29.november kl.15-17, har høvi verður at heilsa uppá listakvinnuna og at njóta okkurt gott aftur við listini.

Steinprent & Kinna Poulsen, kurator

Paula og Hans Paula til minnis

Í dag fer Pauli Nielsen til gravar. Og tó, at hann við sínum 82 árum hevur livað tey ár, sum ein maður kann vænta at liva, so er tað mær óskiljandi, at hann er farin. Soleiðis er við nøkrum menniskjum, sum tú hevur ta eydnu at vera uppi á døgum saman við og sum eru so forvitin, so stuttlig, so gløgg, so ómetaliga livandi, at tú valla fært ímynda tær tað øvugta. Soleiðis eru lívsins treytir og soleiðis er eisini við Hans Paula Strøm, sum fór herfyri 77 ára gamal og sum eisini er farin at mangla nakað so forferdiliga illa. Bæði Pauli og Hans Pauli vóru serligir á tann hátt, at teir dugdu at síggja út um egnan tørv og løgdu merki til ta størru myndina - vóru sosialir í orðsins røttu týðing. Báðar havi eg hitt umvegis Steinprent, ið er eitt stað, har mann møtir góðum fólkum. Tað eru nógv ár síðani, at Pauli steðgaði mær í Keypsamtøkuni at siga hvussu stóran týdning tað hevur at málbera seg um tað listaliga og at tað, eg skrivaði og segði hevði týdning fyri seg. Hetta var áðrenn allan heiður og hevði alt at siga fyri meg. Fyri Steinprent vóru bæði Pauli og Hans Pauli dyggir stuðlar, ið saman við Hildur og Gyðju møttu til allar framsýningar og tiltøk. Bæði Pauli Nielsen og Hans Pauli Strøm hava avrikað so mangt, ið ger mun í okkara samfelag – mær gjørdu samrøðurnar við teir stóran mun. Tær fari eg at sakna. Í skrivandi stund arbeiða tey í Steinprenti sum tey plaga. Pressan gongur og hvíta jólaplátan hjá Elvis ljómar frá plátuspælaranum. Einastaðni í húsinum verður ein framsýning til og á verkstaðnum verða komandi gávuprentini til limir í Steinbrá prentað. Alt tað fara vit at gleðast um í næstum á Myndaódn við gløggi og hugna, men hesa ferð verða tveir merkismenn og stuðlar ikki mitt í rokanum. Við hesum fáu orðum og við samkenslu við teimum avvarðandi takki eg vegna Steinbrá inniliga fyri Hans Paula og Paula <3

Kinna Poulsen

Det är vackrast när det skymmer

All den kärlek himlen rymmer

Ligger samlad i ett dunkelt ljus

Över jorden,

Över markens hus

Allt är ömhet

Allt är smekt av händer

Herren själv utplånar fjärran stränder

Allt är nära, allt är långt ifrån

Allt är givet

människan som lån

Allt är mitt och allt ska tagas ifrån mig

Inom kort ska allt tagas ifrån mig

Träden, molnen, marken där jag går

Jag skall vandra -

ensam utan spår

Pär Lagerkvist, 1919

Heiðursgáva Landsins 2025 - takkarrøða

Listin er eitt gandað portur - ein inngongd í annan heim. Og sjálvt um ljósið blendar og er meira dreymakent enn vanligt, er ein kjarna av onkrum kendum - sum hava vit verið her áður - sum vóru vit altíð á veg.

At fáa Heiðursgávu Landsins er stórur heiður – ikki minst hjá einum ummælara – Takk fái innstillingarnevndin og landsstýrismaðurin. – Tað er serliga stuttligt at verða heiðrað á Eiði hiðan eg eri slektað.

At ummæla er at siga tað, mann heldur. Eg haldi ikki tað er so farligt. Eri uppvaksin við tílíkum livandi práti - eisini um list. Í stovuni hjá okkum hekk ein málningur hjá Hans Hansen uppi yvir sofuni. Hann var ofta uppi at venda, tí sjálvt um hann var nokk so abstraktur, tók hann myndevnisligt støði í einum býarlagi í Gongini í Havn og tað vóru tað heilt nógv, sum ikki dugdu at síggja. Og so tosaðu tey um tað. - Pápi mín elskaði málningin og sá upp til Hans í Mikladali og hesa somu listaligu passión havi eg arvað, hon er og hevur verið eitt satt vælsignilsi fyri meg.

Mítt minni knýtir seg í tað lisna og skrivaða orðið – í notur, eg havi gjørt mær og enn geri í eini roynd at fáa skil uppá og grundfesta hetta at vera til. At ummæla er eitt, men eg havi kanska altíð verið okkurt slag av listaskrivara og tá eg var fimm hevði eg lært bókstavirnir og kundi indexera alt millum himmal og jørð frá døgverðarættum til Beatlessangir.

Sum ummælari og miðlari eri eg rundað av einum øðrvísi miðlalandslagi enn í dag, tá fleiri miðlar vóru til og hartil fleiri journalistiskir skarpskjúttar, sum hildu eyga við tað politiska, men eisini við tað mentanarliga; Anna V.Ellingsgaard var millum skarpastu mentanarjournalistar. Saman við henni og fleiri øðrum góðum fólkum hevði eg ta fragd at skriva blaðið Fregnir. Har skrivaði eisini Carl Jóhan Jensen, hvørs ummæli vóru talk of the town. Og um eg ikki altíð var samd í øllum metingum, vóru hesi ummæli altíð tað fyrsta eg las, tá eg fekk fatur á blaðnum. Og so tosaðu vit um tað.

At kuratera framsýningar er kreativt – mann sleppur at spæla. Eg eri inniliga takksom fyri at vera sloppin at nærkast listini á so fjølbroyttan hátt sum eg havi sum lærari, sum rithøvundur, kurator og ummælari. Síðstnevndi leiklutur kann vera einsamallur viðhvørt. Tá tað rekur ímóti er gott at eiga systrar, sum stuðla mær í øllum. Túsund takk fyri Begga og Halldis. Somuleiðis takki eg mínum kæru vinfólkum og familju ikki minst Herlufi og Kristiani. Eg takki eisini hjartaliga starvsfelagum og øllum teimum mongu, eg havi samstarvað við um listina. Ein serlig tøkk til Steinprent og til listafólkini. - Tað er eitt privilegium at arbeiða saman við tykkum.

Nú eg standi her í kvøld, er tað við takksemi, eyðmýkt og einum mildum varhuga av lívsins ringrás, sum Tóroddur Poulsen lýsir so væl í hesari yrkingini, ið eg hervið lesi upp:

Super 8

altíð

er

barndómurin

frammanfyri

sum ein

hundur

togar

sletuna eftir

ísinum

inn í

sólina                                                              TAKK      

Kinna Poulsen                                                            

Mentanarvirðislønir Landsins handaðar

Fríggjakvøldið var árligi mentanarheiðurin handaður í hugnaligu Kolshøll á Eiði. Eg var sjálv millum heiðurslønarmóttakararnar og fyri meg var hetta kvøldið ein serlig uppliving, sum ikki verður gloymd so leingi eg livi. Fyrireikararnir høvdu gjørt sær ómak at skipa kvøldið, so at tað bleiv serligt og sum onkur nevndi aftaná var onkur samanhangur, sum knýtti alt saman.

Bárður Oskarsson fekk Mentanarvirðisløn Landsins, Kinna Poulsen fekk Heiðursgávu landsins og Lea Kampmann fekk Virðisløn til ungt listafólk. Her eru grundgevingar og frálíkar myndir hjá Bjarna Árting Rubeksen, sum eg havi lænt frá KVF.

Í grundgevingini fyri at geva Leu Kampmann stendur: »Við sínum eyðkenda tónleiki hugtekur Lea Kampmann áhoyraran, bæði her heima og uttanlands. Ljóðførini eru ein kensluborin rødd, mettaðar gittarstrofur og stundum ein fiólstrongur. Ofta í moll. Einfalt og samansett. Lea Kampmann megnar at gera tær stóru kenslurnar einfaldar, so tær geva afturljóð hjá áhoyrarunum. Lea Kampmann varð útbúgvin á Rytmisk Konservatorium í Keypmannahavn í 2024, men longu frá ungum árum hevur hon verið virkin á tónleikapallinum. Fyrsta útgáva hennara, Common Blue, kom út í 2017. Á seinastu útgávuni, Seinferð, frá 2024 ger Lea Kampmann upp við tað skundmikla í tíðini. Lea Kampmann fær okkum at steðga á - og kanska at seta ferðina niður. Fyri sínar eyðsýndu gávur og dirvi at skapa tónleik fær Lea Kampmann Virðisløn til ungt listafólk 2025.«

Í grundgevingini fyri at geva Kinnu Poulsen Heiðursgávu landsins stendur:

»Sum ummælari og listamiðlari hevur Kinna Poulsen í meiraenn 30 ár givið fólki innlit í og vitan um føroyska myndlist. Við greinum í fjølmiðlum og á egnum listabloggi hevur Kinna verið ein týðandi rødd hjá føroysku myndlistini – ikki bert í Føroyum, men eisini uttanlands.Ein stóran part av tíðini hevur hon so at siga staðið einsamøll sum ummælari av føroyskari samtíðarlist, og tað hevur kravt fakliga vitan, støðufesti og dirvi.Hon hevur kuraterað listaframsýningar í Føroyum og uttanlands, eitt nú í Keypmannahavn, París og New York. Gjøgnum árini hevur hon skrivað og verið við í fleiri enn 40 bókaútgávum um list. Í 2024 fekk Kinna Poulsen danska heiðurin Årets kunstkritiker 2024. Nýggjasta útgávan hjá Kinnu Poulsen, Í eygnahædd, er bók um samtíðarlist í Føroyum í 21. øld. Bókin er ein týðandi eygleiðing av samtíðarlist í Føroyum sett í ein samfelagsligan og listasøguligan samanhang. Fyri bókina fekk hon virðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir í 2025. Kinna Poulsen er útbúgvin cand.mag. í donskum og listasøgu og hevur í nógv ár starvast sum miðnámsskúlalærari í myndlist. Fyri sítt áhaldandi arbeiði sum ummælari og miðlari av føroyskari myndlist verður Heiðursgáva landsins latin Kinnu Poulsen.«

Foreldrini hjá Bárði Oskarsson tóku í móti Mentanarlønvirðislønini hjá soninum. Í grundgevingini fyri at lata Bárði Oskarsson Mentanarvirðisløn landsins 2025 stendur:

»Við heimspekiligum hugflogi arbeiðir Bárður Oskarsson við eini undran um, hvussu vit menniskju eru samansett og bera okkum at. Serstakt hegni og hugflog sást longu í fyrstu bókini, Ein hundur, ein ketta, ein mús, ið Bárður Oskarsson bæði skrivaði og myndprýddi, og sum kom út í 2004. Bárður Oskarsson lýsir grundkorini og umstøðurnar, ið vit sum menniskju eru fødd inn í. Bøkurnar eru til børn eins væl og vaksin og verða lisnar um allan heim. Í meiri enn tjúgu ár hevur Bárður Oskarsson verið okkara mest týddi rithøvundur.  Fyri bókina Træið fekk Bárður Oskarsson Barnabókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins í 2018. Í verkunum fyllir tómleikin ofta eins nógv og sjálvt motivið. Tómleikin er ikki ræðandi, men er eitt høvi at siga frá stillum og vøkrum søgum við hugløgum um einsemi og ørkymlan, ið hvørt mansbarn kennir seg aftur í. Tey minimalistisku andlitsbráini hjá figurunum í bókunum og søgurnar um kaninir og hundar kunnu tykjast einfaldar, men heimurin hjá Bárði er kjølfestur í tí universella og í heimspekiligari undran. Fyri listarliga avrik sítt fær Bárður Oskarsson Mentanarvirðisløn landsins 2025.«

Listafólkaprát: um málningalist í dag v/ Jens Dam Ziska og Hansinu Iversen

Sunnudagin 23. nov. kl. 15.

Listafólkaprát um málningalist í dag við Jens Dam Ziska og Hansinu Iversen.

Kirstin Helgadóttir er moderator.

Til ber at keypa gott natúrvín og ábit til høvið og tað er ókeypis atgongd til serframsýningina "Eftirmyndir" eftir Jens Dam Ziska.

Savnið er opið frá kl. 11-16.
Serframsýningin "Eftirmyndir" er opin til og við 15. des.

Hjartaliga vælkomin!

Mentanarvirðislønirnar verða handaðar á Eiði

Almanna- og mentamálaráðið boðar frá, at Mentanarvirðislønirnar verða handaðar á Eiði. Tað verður í Kolshøll á Eiði í annaðkvøld, fríggjakvøldið 21. november kl. 20.00.
Virðislønirnar verða latnar listafólkum og mentafólkum, sum í sínum arbeiði hava útint serlig listarlig avrik og hava virkað til frama fyri mentanarlig virði, sum hava týdning fyri føroyska mentan, list og mentanararv. Tað er landsstýrismaðurin í almanna- og mentamálum, ið handar virðislønirnar.

Tríggjar virðislønir verða handaðar:

Mentanarvirðisløn landsins, sum er 150.000 kr. Hon verður latin fyri at heiðra føroyskt mentafólk sum tøkk fyri útint listarligt avrik.

Heiðursgáva landsins, sum er 75.000 kr. Hon verður latin teimum, ið hava virkað til frama fyri mentanarlig virði, sum hava týdning fyri føroyska mentan, list og mentanararv.

Serstøk virðisløn, sum er 50.000 kr. Hon verður latin listafólki, mentafólki ella felagsskapi eftir landsstýrisfólksins egnu avgerð.

Handanin av mentanarvirðislønunum eru ein hátíðarløta fyri okkum øll. Virðislønirnar minna okkum á, hvussu stóran týdning list og mentan hava – í sjálvum sær og sum grundarlag undir sjálvsfatan, felagsskapi og trivnaði. Við mentanarvirðislønunum vil landið sýna virðing og takksemi mótvegis teimum, ið eru við til at gera okkara mentan livandi, sterka og sjónliga, sigur Eirikur í Jákupsstovu, landsstýrismaður í almanna- og mentamálum.

Tiltakið verður í mentanarhøllini Kolshøll, ið er gamla fimleikarhøllin í Eiðis skúla. Øll eru hjartaliga vælkomin til tiltakið, sum er ókeypis.
Kringvarp Føroya sendir beinleiðis frá tiltakinum. Vinarliga møtið í góðari tíð.

Annika Hoydal 80

Í dag, 19.november fyllir tónaskaldið, sangarinnan, leiklistarkvinnan, mentanarmiðlarin - la grande dame Annika Hoydal 80 ár. At liva í átta áratíggju er als ikki øllum beskorið – ei heldur at útinna so nógv sum Annika Hoydal hevur gjørt og framvegis ger. Tí hon hevur ikki á nakran hátt lagt seg oman á laurberjakransarnar at slappa av, men hevur havt fleiri framførslur á m.a. Norðurbryggjuni og í OY í hesum árinum.

Anniku Hoydal kenna tey flestu og vita av, at hon er uppvaksin í Hoydølum og í Suðuramerika og tók sínar fyrstu fet á føroyskum palli longu í 1965, tá hon debuteraði sum sjónleikari í kabaretthøpi. Nøkur ár seinni varð hon – sum fyrsta føroyska kvinnan nakrantíð – útbúgvin sjónleikari á Statens Teaterskole í Keypmannahavn í 1973. Hennara yrkisleið er bæði drúgv og fjølbroytt og hevur ført hana víða til Skotland, Spania og kring Norðurlond, men mest av øllum hevur hon framført í Danmark og í Føroyum, her hon er ein livandi legenda. Stuttligu, braneggjaðu, men eisini vakru sangirnar saman við Harkaliðnum, praktfullu barnapláturnar og fínu tónleikaligu tulkingarnar av yrkingum hjá Róa Patursson og Williami Heinesen fyri ikki at tala um bróðurin Gunnar Hoydal, sum hevur skrivað nógvar av tekstunum í hennara sangum. Hesir sangir hava fyri langari tíð síðani nátt klassikarastatus – mann kann illa ímynda sær eitt gott borðhald uttan Alduna sum felagssang.  

Annika Hoydal hevur fingið stóra viðurkenning – millum annað var hon í 2015 heiðrað við Mentanarvirðisløn Landsins fyri sítt týðandi íkast til føroyska mentan – kortini er hon ongantíð hildin uppat at skapa. Tvørturímóti hevur hon seinastu árini givið út fleiri týðandi verk, og tilsamans hevur hon givið út umleið 15 tónleikaúgávur saman við ymiskum tónleikarum. Í 2024 kom nýggja útgávan Leysir Endar, sum varð tikin upp live í Hoydølum. Torleik Mortensen stóð fyri framleiðsluni – hann hevur eisini framleitt sangin Sorgin, ið kom út í ár.

Annika Hoydal býr og arbeiðir í Keypmannahavn, og kemur lukkutíð javnan til Føroyar fyri at framføra, samstarva og luttaka í ymsum leikverkum og filmsverkætlanum. Anniku Hoydal verður ynskt hjartaliga tillukku við 80 ára degnum við inniligari tøkk fyri tað ríka listaliga avrik, hon hevur lagt eftir seg. Vit gleða okkum til tað næsta...

Kinna Poulsen

Myrk og stuttlig Øskufía

Foto: Gwenael Akira Helmsdal Carré

Nógv av teimum gomlu ævintýrunum eru í grundini nokk so døpur  – hetta semjast eg og sonurin um, tá vit spáka frá Tjóðpallinum heim til hús sunnukvøldið aftan á leikin um Øskufíu. Ofta er tað onkur ógvislig, ja fatal hending, sum setir gongd á søguna. Søguna um Øskufíu kenna vit – tað er gentan, sum missir mammu sína til deyðan og pápa sín til eina nýggja konu, ið noyðir Øskufíu at halda hús hjá sær og stjúksystrunum ella tað plagar hon at gera – í hesari nýggju uppsetingini heldur gentan seg ikki hava uppiborið betri. Øskufía er eyðvitað fastur táttur av jólahugnanum hjá Disney við denti á tað vakra, litríka og elskuliga. Hjá Disney hómast ikki stórur áhugi fyri møguleikunum í myrkrinum. Disneyfigurarnir eru so elskuligir so vandaleysir, at teir líksasum ógilda allan óhugna. Uppsetingin hjá Tjóðpalli Føroya av Øskufíu sýnist á ein hátt øvug av Disney, bæði tí hon torir myrkrið, men eisini tí hon er modernað, spælandi og orkumikil.

Tað er franski rithøvundurin og leikstjórin Joël Pommerat, sum hevur skrivað hesa dagførdu Øskufíu-søguna um eina samansettu familju við tínum og mínum børnum, við fáfongd og vaksnum tørvum og eini sorg, sum ongan ugga finnur og sum eingin gandur kann taka burtur. Napoleon Smith hevur týtt leikin úr fronskum til gott føroyskt talumal. Øskufía er ein familjuleikur – sagt verður, at hann hóskar til børn frá umleið tíggju ára aldur. Har eru bæði eg og sonurin í eldra endanum, men vit fingu bæði væl burtur úr leikinum, sum er stuttligur og væl leiktur.

Óluva Heidiardóttir Tvørfoss, sum eg ikki havi upplivað á palli áður, er herlig og sannførandi sum tann sjálvupptikna, snobbuta og dominerandi stjúkmóðirin, ið stýrir sínum húsarhaldi við jarnharðari hond. Teir báðir Hjálmar Dam og Harald Thompson Rosenstrøm eru øgiliga stuttligir sum tær báðar óreinu og býttisligu stjúksystrarnar, sum í heilum arga Øskufíu og gera henni lívið súrt. Kristina Sundar Hansen spælir frásagnarfólkið, ið fær ta tign og rúmd sum tílík eiga at hava í ævintýrum og myndar frásagnarfólkið við eini stuttligari blanding millum eina fitta gamla konu og eina manipulerandi personasju, sum støðugt blandar seg uppí – eitt sindur sum álvaguðmamman í Shrek. Tann æviga formidabla Kristina Sørensen Ougaard spælir Fíu við kroppsligari nærveru, fimi og barnsligum treiskni, meðan forelskaði kloddin av einum pápa er humoristiskt leiktur av Erling Eysturoy, ið eins og hinir persónarnir hevur ein karikeraðan dám. Teir báðir, sum spæla systrarnar, hava dupultan leiklut og spæla ávikavíst álvafljóð og kongasonur – Hjálmar Dam stórtrívist í skemtiliga leiklutinum sum yvirnáttúrlig vera, sprenfull av góðum vilja og ætlanum, men tíverri so púra fyriuttan teir snildu førleikar, sum tílíkar luftigar verur plaga at meistra. Uttan at eg dugi at siga hví, so haldi eg, at leikurin tykist sera franskur og altso rættiliga óamerikanskur – eitt nú kemur sigarettroyking fyri, men huglagið er eisini nokk so franskt, absurd og subversivt.

Estetiskt tykist leikurin samheilur við sínum myrka, harðføra innihaldi og einum avgjørdum vilja til at fyrihalda seg til veruleikan heldur enn til óalítandi gand og hugflog. Pallurin sýnist størri enn vit hava upplivað hann áður, hann er svartur við hvítum strikum á. Scenografiin er supereinføld og eitt sindur Dogville-kend um nakar minnist tann filmin – tað er sum ein teknað skitsa. Hetta sama er galdandi fyri búnarnar, sum fyri tað mesta eru einfaldir og teknaðir við hvítum á svart klæði – hetta riggar til leiklistaligu støðuna, har mann spælir og letur sum um. Tað er ikki frítt, at Freud kemur áskoðaranum til hugs og tann góða gamla móðurbindingin vísir seg eisini at vera ein áleikandi trupulleiki. Myrkrið í ævintýrum er jú ofta orsakað av einari menning, sum er uppsteðgað, tí hon er vorðin órógvað. Bæði Fía og kongasonurin eru steðgað upp í teirra búning. Hon er fratør, tí hon heldur seg hava svikið mammu sína við ikki at minnast hana allatíðina, meðan hann ikki vil tosa við nakran, tí hann bíðar eftir at mamman skal ringja – tað er ikki fyrr enn tey bæði viðurkenna, at mammurnar eru deyðar og farnar, at tey koma víðari. Øskufía er tískil ein leikur sum við skemti og dýpd varpar ljós á sambandið millum børn og foreldur – huglagið er til tíðir eitt sindur álvarsligt og vaksið, men eisini stuttligt og fjákut. Tað er stutt síðan nýggjur stjóri varð settur á Tjóðpallinum – Harald Thompson Rosenstrøm byrjaði 1.apríl í ár. Tá lá føroyska leiklistaøkið í kloyvdum andaleypi orsakað av einum stríði, sum vardi ov leingi. Enn er ov stutt fráliðið til, at tað ber til at taka saman um støðuna og nýggju leiðsluna av Tjóðpallinum. Fyribils er tað stuttligt at síggja nýggja stjóran royna seg á føroyskum palli og at staðfesta, at har er lív í gamla Meiarínum.  

Kinna Poulsen

HANDRIT
Joël Pommerat

TÝÐING
Napoleon Smith

LEIKSTJÓRI
Marfa Gorvits

PALL- OG BÚNASNIÐGEVI
Aleksandr Mokhov

LJÓSSNIÐGEVI
Súni Joensen

LJÓÐSNIÐGEVI
Baldur Meitil

LEIKARAR
Óluva Heidiardóttir Tvørfoss
Kristina Sundar Hansen
Kristina Sørensen Ougaard
Hjálmar Dam
Erling Eysturoy
Harald Thompson Rosenstrøm

BÚNAMAKARI
Anna Kristin Bæk

HJÁLP VIÐ BÚNUM, PALLI OG REKVISITTUM
Elisabeth á Mýrini

PALLSMÍÐ
Janus Brix Kamban
David Geyti
Símun Pauli Hansen
Birgir Djurhuus
Asger Schmidt

HÁR OG SMYRSL
Julia Jacobsen

KOREOGRAFUR
Búi Rouch

VIDEO
Heiðrikur á Heygum

GRAFISKUR SNIÐGEVI
Kirstin Helgadóttir

TØKNINGAR
Alex Sivertsen
Christian Steingrund
Jóhannes Martin Hansen

SAMSKIPARI
Barbara Hentze í Stórustovu

STJÓRI
Harald Thompson Rosenstrøm

TAKK
Gunnhild Mørkøre, skómakari
Beinir Bergsson
Havnar Sjónleikarafelag
Fótbúni
Súsanna Tórgarð
Brúðarlín
Reyði Krossur

Rundskriv um listprýðing verður sett í gildi

Hanni bjartalíð klóta - frá listprýðingini av Glasir

Stjórnarráðini og stovnar undir landinum fáa nú fráboðan frá Almanna- og mentamálaráðnum um, at rundskriv um listprýðing av byggiverkætlanum hjá landinum verður sett í gildi.

Endamálið við rundskrivinum er at skipa listprýðing í byggiverkætlanum hjá landinum, so at listprýðing og byggilist verða hugsað sum ein heild, og at ein partur av byggikostnaðinum verður settur av til list frá byrjan av verkætlanini.

- Skipan av listprýðing í almennum byggiverkætlanum var eitt av málunum í samgonguskjalinum, og eg fegnist tí um at vit eru komin á mál við hesum," sigur Eirikur í Jákupsstovu, landsstýrismaður í almanna- og mentamálum.

Tað hevur higartil verið tilvildarligt, hvussu nógv hevur verið sett av til listprýðing í byggiverkætlanum hjá landinum. Tað hevur tí leingi verið eitt ynski at fáa skipaðar reglur um listprýðing á nakað sama hátt sum í Íslandi, Noregi og Danmark.

Listprýðing í bygningum er við til at skapa góðar karmar um trivnað, heilsu, arbeiði og læring hjá teimum, ið brúka bygningin. Eitt nú vísa kanningar, at list á sjúkrahúsum og ellisheimum er við til at bøta um heilsustøðuna hjá sjúklingum. Eisini á arbeiðsplássum og skúlum er list við til at økja um og stuðla avriki og trivnaði.

Sambært rundskrivinum skulu byggiverkætlanir hjá landinum, herundir bygningar, skip og aðrar byggiverkætlanir, har samlaði kostnaðurin fyri byggiverkætlanina er 20 mió. kr. ella hægri, og sum almenningurin hevur atgongd til, listprýðast. Rundskrivið verður galdandi fyri bæði nýbygging og størri umvælingarverkætlanir, og rundskrivið verður eisini galdandi fyri listprýðing í eldri bygningum, verður avgerð tikin um at listprýða teir.

Byggiverkætlanir, ið eru gjørdar til fyribils brúk, bygningar, skip og onnur verkløg, sum ikki eru í regluligum brúki hjá fólki, goymslubygningar, og aðrar líknandi byggiverkætlanir, eins og bygningar hjá landinum, ið hýsa bústøðum, eru undantiknar ásetingunum í rundskrivinum.

Listprýðingar av almennum byggiverkætlanum fara sum meginregla at kosta 1,5 % av handverkaraútreiðslunum í einstøku byggiverkætlanini. Er talan um byggiverkætlan til 100 mió. kr., eru handverkaraútreiðslurnar umleið 80 mió. kr. Tá skulu sum meginregla 1,2 mió. kr. setast av til listprýðing.

Umsitingin av skipanini verður løgd til Listasavn Føroya. Listasavnið skal eitt nú ráðgeva byggiánarum um listprýðing og hava skráseting av listprýðingum hjá landinum um hendi.

Nýggju reglurnar um listprýðing av byggiverkætlanum hjá landinum koma í gildi 1. juli 2026.

Tilveran hevði jú eitt absolutt tal av døgum...

Framúr BÓK frá Lív Mariu Róadóttir Jæger

Stutta,  ómerkiliga og merkiliga óbundna navnorðið “BÓK” er heitið á nýggju útgávuni hjá Lív Mariu Róadóttir Jæger, ið tó, at hon ikki er nógv størri enn ein pamflett og lættari enn ein sálmabók, inniheldur orð og reglur, sum ekspandera og mynda ein heilan heim av týdningi.

Í fyrstu yrkingini TILVIT snýr tað seg um tey, sum einaferð fóru at verða fødd inn í okkurt tilvitan. Grundparametrini tykjast øvug – frásagnarrøddin er frammanfyri og vit ivast í hvør subjektivi miðdepilin man vera. Tátíð og framtíð verða knýtt saman sum tá børn spæla, meðan tann vitskan, ið upplivar tingini er blivin til fleirtal; eitt kollektivt “tey” í staðin fyri tað vanliga centrallyriska yrkjaraegið. Byrjanarreglan er ævintýrkend eins og einføldu endurtøkurnar um, alt tað, tey fóru at gera, ber brá av onkrum mytiskum, sum samstundis verður barnsligt og samtíðarligt, tá tey aftrat breyðnum eisini tyggja stimorol. Bók er sum ein øvug skapanarsøga, ið byrjar við totalum opinleika – áðrenn ella aftaná, at ein civilisatión er antin skapt ella løgd í oyði – og endar við eini barnahond, sum er í ferð við at loysa ta ómøguligu og stuttligu avbjóðingina, at tekna ein elefant.

Hetta eru góðir dagar hjá listaáhugaðum føroyingum. Vit hava júst vunnið norðurlandavirðislønir fyri bæði film og bókmentir og nú tykist ferð koma á útgávustreymin fram til jóla og til bókadagar. Tá eg hósdagin tók saman um og rósti nýggja bókabragdinum hjá Trygva Danielsen, ynskti eg í allari friðaligheit, at hansara hey:) var eitt yrkingasavn og ikki ein balstýrin skaldsøga uttan síðutøl. Mann skal sum kunnugt ansa eftir hvat mann ynskir sær og longu dagin eftir lá eitt nýtt yrkingasavn í postboksini, tað nýggjasta hjá Lív Mariu Róadóttir Jæger við 54 yrkingum, ið eru stuttar, tættar, týdningarmiklar, fleirræddaðar og ymiskar. Tær, sum eru lættast hjá mær at skilja, eru lýsingar av myndlistaverkum, meðan tær mest ítøkiligu og at síggja til einføldu yrkingarnar tykjast enigmatiskar, t.d. fantastiska yrkingin um nalvan “...foldaði vevnað um eina hending/ sum ikki kundi gerast um”.

Summar yrkingar verða sagdar innanfrá og uttanífrá í senn við einum dupultum eygnabrá, sum er markleyst opið og barnsligt samstundis sum tað tykist meinkunnugt um tilverunnar ymsu skipanir. Skrivihátturin hjá Lív Mariu Róadóttir Jæger er ómetaliga neyvur. Tað er næstan sum verða øll orð vigað á eini gullvekt eisini tær eftirhondini minkandi danismurnar sum til dømis “for stórt”. Eg havi sjálv í nógv ár skrivað “for”, tí “ov” kendist uppgjørt, men fyri meg gjørdist vendingin brádliga skeiv. Kanska var tað tá eg hevði búð heima aftur í Havn í eini tíggju ella fimtan ár. Og møguliga fer hetta eisini at henda hjá Lív, men tað er ikki vist, hennara orð tykjast ikki á nakran hátt tilvildarlig; hon er eyðvitað greið yvir, at orð sum “elefantur” og “plussliga” kunnu Sprotast, men tað vil hon ikki, kanska tí, at tað kann elva til eina ávísa frástøðu millum fyribrigdini og orðini og tað, hon meinar við og her verður tættleikin, autentisiteturin og intensiteturin raðfestur. Í yrkingini HVAL verður undurvakra sjónin av hvalum lýst: “tey sóu djórini kava/ og koma undan aldunum” meðan orðið vatnbumbur stendur kursiverað við síðuna av eins og ein barnslig, ekspressiv viðmerking til tað, sum gongur fyri seg. Longur niðri í yrkingini stendur “hasir hvalir eru fanime ikki í ordan”, ið tykist vera ein tosað viðmerking, sum heldur fram við endurtøkum har lýsingarorðini verða til navnorð “so elegant/ so groteskt/ so blástur so spræn..”. Málið í yrkingunum er sostatt ikki bara frágreiðandi og endurgevandi eins og setningarnir ikki eru vanliga samansettir. Eins og í yrkingum hjá t.d. Tóroddi Poulsen og Ann Jäderlund er teksturin konsentreraður og letur seg skilja spakuliga og í fleiri umførum. Tað loysir seg ikki at búgva seg út til symbolveiðu sum so, har tú finnur og týðir myndamál. Mann kann kanska heldur lesa yrkingarnar spakuliga á sama hátt sum mann sær ein prís (um mann hevur ráð!) fyri síðani at njóta orðini og teir týdningar, sum koma burturúr.

Tað byrjar við tilvitinum og eini hóming av samanhangi millum slektina og okkum. Meðan tað ikki er lætt at finna út av hvør “eg” er, kann kroppurin granskast og hann fyllir nógv í savninum og verður viðgjørdur bæði skrásetandi og njótandi. Tann lítla SEX- suitan í savninum við átta yrkingum um kyn og kropp er nakað av tí vakrasta, eg havi lisið á føroyskum um evnið: “ein hondheit høvd/ ein núgva av feitti/ sum gav seg undan/ tá onkur trýsti varliga har...” (s.46 BÓK)

Tað er áhugavert hvussu sterkar yrkingarnar sýnast visuelt t.d. yrkingin LÆR/ VØRR, har teir ymisku likamlslutirnir nærkast hvørjum øðrum visuelt sum antin liggjandi ella standandi súlur. Upplivandi vitskan er sansandi og vitborin – við støði í likamligum upplivingum verða ymsar uppdagingar gjørdar. Millum reglurnar hómast eitt menniskjaligt víðopið eygnabrá, sum staðfestir og undrast um alt frá likamslutum til nátturu, mentanarlig og listalig fyribrigdi. Tó at vit fáa eina sterka kenslu av eini persónsmensku, sum greiðir frá upplivingum, verður frásøgnin ikki privat men universal. Tað er m.a. orsakað av suverena kondenseraða skriviháttinum hjá Lív Mariu Róadóttir Jæger. Vit eiga nógvar yrkingar um regn á føroyskum um hvussu troyttandi tað er og at tað kann leka á bókasavninum, men vit hava onga heilt sum hesa, sum stendur á síðu 33 í BÓK:

 

REGN

tilveran hevði jú

eitt absolutt tal av døgum

 

men tá tey royndu at telja

var tað sum at

fiska falnar regndropar

uppaftur av váta asfaltinum

 

Bók er ein ómetaliga góð og vøkur bók. Forlagið Eksil eigur rós fyri at ganga uppí at geva út vakrar bøkur, ið eru tilvitaðar um sína egnu estetikk, at fagurfrøði og innihald hanga saman. Sum skilst hevur Lasse Thorning Jæger staðið fyri umbróting og permu og tað hevur hann gjørt væl. Tá tú fært BÓK upp í hendurnar, følir tú alt fyri eitt, at her er listalig kós og samanhangur við tilviti um pappír, lit, format, permugrafikk, skrifttypur og margur. Einki er líkamikið. Tað merkir lesarin, sum av tí sama má gera sær eyka ómak at lesa tað lítla meistaraverkið, ið hartil er stuttflutt og Føroyaprentað.

Útgávutiltak verður fríggjakvøldið 14. november kl. 19 á gamla Kondittarínum, sum liggur á horninum millum Niels Finsens gøtu og Sverrisgøtu í Havn. Til tiltakið framføra hesi saman ein felagsupplestur úr BÓK: Rannvá H. Glerfoss, Lasse T. Jæger, Beinir Bergsson, Lív Maria Róadóttir Jæger. Til útgávutiltakið bjóðar Kim Simonsen vælkomin vegna Forlagið Eksil, og møguleiki verður at keypa yrkingasavnið. Forlagið bjóðar eisini okkurt at drekka.

Kinna Poulsen

Jarðar - eitt viðmæli

Sum kunnugt er henda myrka tíðin hásesong fyri listaupplivingar – ikki minst er nógv at uppliva innan bókmentir, tí nógvar áhugaverdar bøkur koma út. Eg var í gongd við at orða eitt ummæli um eina so sjáldsama vakra bók, men havi lagt hetta til síðis eina løtu fyri at skriva eitt skundmikið viðmæli av framsýningini Jarðir við verkum eftir Maibritt Marjunardóttir og Fríðu Berg í Gallarí Havnará. Framsýningin er góð og letur skjótt aftur. Maibritt Marjunardóttir hevur í longri tíð verið eitt navn, mann hevur lagt til merkis á skiftandi bólkaframsýningum í Listasavninum og aðrastaðni, har hon hevur havt einstøk verk við. Hon er bæði listafólk og sniðgevi, útbúgvin Bachelor of Arts innan tekstildesign á Designskolen Kolding og cand.design frá Det Kongelige Akademi í Keypmannahavn. Hennara verk er partur av nýmaterialistiska rákinum í føroysku samtíðarlistini. Tað snýr seg um listaverk hvørs týdningur í stóran mun kyknar í sjálvum tilfarinum og handverkinum og tað merkir í hesum føri, at støði verður tikið í tóvirki, sum kortini verður umsitið konseptuelt, installatoriskt og skulpturelt. Hennara rúminstallatión Anhedonia frá 2024, ið varð skapt til frálíku framsýningina, Træðrir, sum Kirstin Helgadóttir kurateraði í Listasavni Føroya, riggar næstan betri í einum trongum hølum í Gallarí Havnará, har tað klaustrofobiska árinið ordiliga fær foldað seg út, so mann næstan fær spontan herðindi av allahanda fobium og angist inni í teirri skróandi, kolasvørtu installatiónini. Fleiri av standmyndunum hjá Maibritt Marjunardóttir minna um trídimensionaliserað krutl ella doodles, formað av koparrørum, ið eru vundin við svørtum ullintum tilfari. Tað minnir í støðum eitt sindur um eina framsýning hjá Christopher Wool, sum eg sá í New York í fjør, men kanska er tað meira á la Barbara í Gongini enn Wool og kortini einfaldari, rátt og egið við serstøkum materialiteti. Tey organisku, ójøvnu og snaraðu skapini eru næstan svartari enn svørt og hava eina heilt serliga myrka nærveru í rúminum, sum næstan er ræðandi. Eitt slag av venomum organismum, sum hótta við at leggja alt undir seg við myrkri so tøttum, at tað kann lita sólina svarta í allar ævir. Maibritt Marjunardóttir hevði væl klárað eina serframsýning einsamøll, men riggar eisini væl sum partur av eini duett við Fríðu Berg, ið veruliga spennir seg út á framsýningini við sannførandi verkum. Í tíðindaskrivi verða hesi eisini innskrivað í nýmaterialismuna, men sjálvt um akryl/akvarelverkini hjá Fríðu Berg bera brá av kollasju, er hetta mest av øllum abstrakt málarí, sum eg haldi vera eitt tað torførasta listaslagið av øllum. Tað verður so ógvuliga lætt til vandaleyst pynt við lekrum litum og smørtum effektum uttan nakra dýpd yvirhøvur. Soleiðis er ikki við málningunum hjá Fríðu Berg, ið eru bygdir upp lag oman á lag við skapum, sum um somu tíð tykjast sterk og skroypilig. Fríða Berg er útbúgvin møbulsnikkari og arkitektur á Det kongelige Akademi í Keypmannahavn. Sum listafólk er hon serliga áhugaverd, tá hon leggur alla arkitektoniska uppbyggiligheit og stringens til síðis og torir at vera í einum darrandi óavkláraðum, leitandi kenslubornum rúmi við skapum og litum, sum eru í ferð við at orða okkurt á nýggjum. Framsýningin er disponerað á gløggan og kenslubornan hátt við ansi fyri hvussu verkini samskifta – ta uppgávuna lyfti listamaðurin Jón Sonni Jensen. Framsýningin letur aftur sunnudagin 16.november - tað er eitt sindur ov stutt framsýningarperioda eftir mínum tykki. Tí tá listafólk hava gjørt sær so góðan ómak og tað riggar so væl, mugu fólk flest hava ein møguleika at síggja framsýningina. Tað er jú soleiðis, at góð list forpliktar! Har er opið í Gallarí Havnará hvønn dag frá klokkan 16-18.

Kinna Poulsen 

Nýggja útgávan hjá Lív Mariu Róadóttir Jæger BÓK á Kondittarínum

Forlagið Eksil gevur út yrkingasavnið BÓK eftir Lív Mariu Róadóttir Jæger.

Útgávutiltak verður fríggjakvøldið 14. november kl. 19 á gamla Kondittarínum, sum liggur á horninum millum Niels Finsens gøtu og Sverrisgøtu í Havn. Til tiltakið framføra hesi saman ein felagsupplestur úr BÓK: Rannvá H. Glerfoss, Lasse T. Jæger, Beinir Bergsson, Lív Maria Róadóttir Jæger.

BÓK er eitt savn við 54 yrkingum, har kroppur, náttúra og sálarlív renna saman til eina poetiska rørslu. Í savninum kemur orðið “eg” ikki fyri (ella rættari, einans eina ferð sum eitt ljóð ella eitt ”signal”). Ístaðin møta vit einum “tey” – eini ónevndari rødd í eini roynd at lýsa eina lívsverð í brotum og speglingum. Fráveran av orðinum ”eg” ger, at bókin flytur seg út um karmarnar av klassiskum sentrallyrikki. “Er tað so, at bókin als ikki hóskar inn í kategoriina sentrallyrikkur?” spurdi yrkjarin og høvundurin Anna Fohlin Mattsson, tá hon las bókina fyrstu ferð. Her finnast orð og myndir av kroppinum og náttúruni: nalvi, lær, vørr, negl, kjálki, smíl, apublóma, á, ivi og fyrigeving, psyka, seksualitetur og sambond eru flættað saman óloysiliga. Yrkingarnar eru intimar, kropsligar og djúpt eksperimenterandi – skrivaðar, sum um tær vóru partur av einum kollektivum ella pluralum minni, eitt ekkó frá einum heimi, sum annaðhvørt er farin undir ella nýliga blivin til í tilvitinum.

"Jag ser den här lyriska ”berättelsen” som en modern skapelseberättelse. [...] Jag hör författarrösten, och det är en suverän författares röst [...] Detta är på något sätt öppna dikter. Dikter som får ta sin början hos läsaren. Här finns språklig stringens och språklig skönhet. Men diktens ärende göms inte bakom metaforer och bildspråk. Det synliga finns där för att förmedla och förkroppsliga, så starkt som det genomförs i dikterna som berör sexualiteten [...] En suverän och krutstark bok. En skildring av oss alla som är svidande klar, en bok att ständigt vända tillbaka till. ”Bók”." (Anna Fohlin Mattsson, rithøvundur og lesari fyri Forlagið Eksil)

Til útgávutiltakið bjóðar Kim Simonsen vælkomin vegna Forlagið Eksil, og møguleiki verður at keypa yrkingasavnið. Forlagið bjóðar eisini okkurt at drekka.

ØLL eru hjartaliga vælkomin.

Mynd: Erla Ziskasen (myndaviðgerð: LTJ)

BÓK
Forlagið Eksil
Útgávudagur: 14. november 2025
Sniðgeving: Lasse Thorning Jæger
Prent: Føroyaprent
Rættlestur: Sanna Andrassdóttir Dahl
Prísur: 220 kr.